☰ Mundarija · Texnologiya

Qiziqish, moyillik va ongli tanlov

Darslar 43–44 · 2 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
43

Kasbni to‘g‘ri tanlashning mohiyati va istiqboli

Darslik: 148–150-betlar
MaqsadQiziqish, moyillik va qobiliyat tushunchalarini, ularning kasb tanlashdagi rolini va qiziqish bosqichlarini bilish.
Yangi so‘zlar
qiziqish · interestmoyillik · inclinationqobiliyat · ability (aptitude)barqaror qiziqish · stable interest
Tushuntirish

Kasb tanlashda shaxsning qiziqishi, moyilligi va qobiliyati muhim. Qiziqish — odamning ma’lum predmetga qaratilgan faol bilish faoliyati; kasbga nisbatan u kishining muayyan mehnat sohasiga ijobiy munosabati va bilishga hamda faoliyat ko‘rsatishga intilishi. Qiziqishlar mazmuni, ko‘lami, davomiyligi va chuqurligi bilan farq qiladi. Dastlab ular vaqtincha bo‘lib, rivojlantirilmasa tez so‘nadi; predmetni chuqur va muntazam o‘rganilsa, ular mustahkamlanib, barqaror qiziqishga aylanadi va keyin moyillikka — muayyan faoliyat bilan shug‘ullanishga intilishga o‘tadi. Soddalashtirib aytganda, qiziqish «bilishni istayman», moyillik esa «bajarishni istayman» degan fikrni bildiradi. Qobiliyat — shaxsning biror sohada muvaffaqiyatga erishishiga yordam beradigan individual psixologik xususiyat; u faqat bilim va malakadan iborat emas. Masalan, hidlarni yaxshi ajratish oshpaz yoki kimyogar uchun, raqamlar va so‘zlarni yaxshi eslab qolish matematik yoki dasturchi uchun foydali qobiliyat. Umumiy (ijodkorlik), keng (tashkilotchilik) va maxsus qobiliyatlar bor; kasbda muvaffaqiyat ularning birgalikdagi rivojiga bog‘liq. Shuning uchun qiziqish va qobiliyatni rivojlantirish uchun to‘garak, tanlov va mustaqil o‘qish foydali.

Namunalar
Sinfdosh robotlar haqida kitob o‘qiydi (qiziqish: «bilishni istayman»), keyin robot yasash to‘garagiga yoziladi (moyillik: «bajarishni istayman»).
Doim hamma narsani tartibga keltiradigan, jamoani yaxshi boshqaradigan o‘quvchida tashkilotchilik qobiliyati bor deyish mumkin; bu menejer yoki sinf sardori uchun foydali.
Sinfda faoliyat

Kundalik: 1 hafta davomida qaysi ishlar sizga quvonch bag‘ishlashini yozib boring (a) nima haqida bilib olishni istaysiz, (b) nimani bajarishni istaysiz. Hafta oxirida ikki ustunni solishtirib, qiziqish va moyillikni ajrating. O‘z qobiliyatingiz haqida 2 ta jumla yozing.

Mashq
1
Qiziqish nima?
2
Qiziqish va moyillik formulasini ayting.
3
Qobiliyatga misol keltiring.
4
Nima uchun qiziqishni rivojlantirmasa, u so‘nib qolishi mumkin?