ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Xalq hunarmandchiligi va tanlovlar

Darslar 1–2 · 2 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
1

Xalq hunarmandchiligi: turlari, tarixi va istiqbollari

Darslik: 4–8-betlar
MaqsadHunarmandchilikning paydo bo‘lishi, uch turi va O‘zbekistondagi asosiy yo‘nalishlarini bilish.
Yangi so‘zlar
hunarmandchilik · handicraft (craft)usta-shogird maktabi · master–apprentice schoolkandakorlik · metal engraving and relief work«Hunarmand» uyushmasi · the “Hunarmand” association of craftspeople
Tushuntirish

Hunarmandchilik inson mehnati bilan birga paydo bo‘lgan va vaqt o‘tib dehqonchilik hamda chorvachilikdan alohida soha bo‘lib ajralgan. U kulolchilik, duradgorlik, temirchilik, zargarlik, kashtachilik, ganchkorlik kabi ko‘plab ixtisosliklarga bo‘linadi. Hunar qaysi hududda rivojlanishi tabiiy xomashyoga bog‘liq: sifatli loy bor joyda kulolchilik, paxta va pilla ko‘p joyda to‘qimachilik gullagan. Mehnat taqsimoti o‘sishi bilan hunarmandchilikning uch turi shakllangan: uy uchun, buyurtma bo‘yicha va bozor uchun ishlash. Mustaqillik yillarida «Hunarmand» uyushmasi tuzildi (1997-yil), usta-shogird maktablari qayta tiklandi va hunarmandlar mahsuloti tashqi bozorga ham chiqa boshladi. Toshkent va Buxoro ganchkorlik maktablari, Chust va Qo‘qondagi pichoqchilik hamda Samarqand va Qo‘qondagi zargarlik O‘zbekiston hunarmandchiligining mashhur markazlaridandir.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf hunarmandchilik markaziga ekskursiyaga bordi. O‘quvchi o‘yilgan yog‘och eshikka qarab, yog‘och qayerdan olinganini so‘radi. Gid ustaning joyidagi quritilgan yog‘ochni tanlagani va naqshni avval chizib, keyin o‘yganini aytdi.

Kim ishlatadi

Muzey va markaz xodimlari qo‘lda yasalgan buyumlarning kelib chiqishini tushuntiradi, hunarmandlar mahalliy xom ashyoni tanlaydi, sayyohlik gidlari mehmonlarga buyum tarixini aytib beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyda, maktabda yoki mahallada qo‘lda yasalgan bitta buyumni toping va uch qator yozing: nimadan yasalgan, kim yasagan bo‘lishi mumkin, necha bosqichda tayyor bo‘lgan.

Namunalar
Ota-bobolaridan o‘rgangan usta o‘z oilasi uchun sopol idishlar yasaydi: bu uy hunarmandchiligi. Mijoz kelib «menga shunday kosa yasab bering» desa, bu buyurtma asosidagi ish.
Rishtonda kulolchilik rivojlangan, chunki yaqin joyda kulolchilik uchun yaroqli sifatli loy bor. Bu hunar joyning xomashyosiga bog‘liqligini ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat

«Kim qaysi hunarda?» o‘yini: sinf guruhlarga bo‘linadi, har bir guruh yasalgan buyum (kosa, pichoq, do‘ppi, uzuk, naqshli ganch panno) nomini tanlab, uni qaysi hunarmand yasashini va qaysi turdagi hunarmandchilikka (uy, buyurtma, bozor) kirishini aytadi.

Mashq
1
Hunarmandchilikning uch turini ayting.
2
Kandakorlik nima?
3
Siz yashaydigan joyda qaysi hunar bor? Uning rivojiga qaysi mahalliy xomashyo yordam bergan bo‘lishi mumkin?
4
Nima uchun mustaqillikdan keyin usta-shogird maktablarini tiklash muhim hisoblandi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliElektroskop tanloviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →