O‘zbekistondagi ishlab chiqarish turlari
Insonlarning ehtiyojlarini qondirish uchun iqtisodiy ne’matlar yaratish jarayoni ishlab chiqarish deyiladi. U moddiy ishlab chiqarishga (sanoat, qishloq xo‘jaligi, qurilish, yuk tashish) va nomoddiy ishlab chiqarishga (ta’lim, tibbiyot, madaniy-maishiy xizmat, boshqaruv) bo‘linadi: birinchisida buyum va tovarlar, ikkinchisida xizmatlar yaratiladi. Sanoat ikki katta qismdan iborat: og‘ir sanoat (konchilik, metallurgiya, mashinasozlik, energetika) tabiiy boyliklarni qazib olib qayta ishlaydi va stanoklar hamda mashinalar tayyorlaydi; yengil sanoat esa paxta, jun, teri kabi xomashyodan gazlama, kiyim va poyabzal ishlab chiqaradi. Har qanday ishlab chiqarishda uch omil bo‘ladi: ishchi kuchi (insonning aqliy va jismoniy qobiliyatlari yig‘indisi), mehnat qurollari (stanok, mashina, uskuna) va mehnat predmetlari (xomashyo, material). Ikkala sanoat bir-biriga bog‘liq: mashinasozlik yengil sanoatga uskuna beradi, yengil sanoat esa xomashyo bazasi bo‘ladi.
Shahardagi mebel ustaxonasi maktab uchun stullar yasaydi. Yog‘och keladi, ustalar uni kesib yig‘adi, tayyor stullar maktabga yetkaziladi. Yog‘och kech kelsa, stullar ham kech chiqadi.
Zavod muhandislari, sifat nazoratchilari va logistlar ishlab chiqarish zanjirini boshqaradi: xom ashyo, ishchi kuchi va jihoz o‘z vaqtida yetib kelishi kerak.
Shu hafta foydalangan bitta xizmatni (avtobus qatnovi, dars yoki yetkazilgan xat) o‘ylang va uni taqdim etish uchun kimlar mehnat qilgani va nimadan foydalanganini yozing.
Sinfni uch guruhga bo‘ling. Har guruh o‘z hududidagi bitta korxona yoki xizmat (non zavodi, tikuvchilik ustaxonasi, poliklinika) bo‘yicha jadval to‘ldiradi: moddiy yoki nomoddiy, og‘ir yoki yengil sanoat, uch omil. Korxonaga borish faqat o‘qituvchi bilan, ruxsat bilan.