Inson hayotida kasbning o‘rni
Qadimgi odamlar ovqat topish, olov saqlash, kiyim tayyorlash va o‘zini himoya qilishni har kim o‘zi bajargani uchun ular oldida kasb tanlash masalasi turmagan. Jamiyat rivojlangani sari ishlar odamlar o‘rtasida taqsimlana boshladi: dastlab dehqonlar va chorvadorlar ajraldi, keyin hunarmandlar va savdogarlar paydo bo‘ldi — kasb tushunchasi shu tarzda tug‘ildi. «Kasb» so‘zi arabcha kasaba fe’lidan kelib chiqqan bo‘lib, «topmoq, ishlab olmoq» ma’nosini beradi; o‘zbek tilida u odamning tirikchilik uchun uzoq vaqt shug‘ullanadigan ishini bildiradi. Kasb — maxsus tayyorgarlik, bilim va ko‘nikma talab qiladigan mehnat turi, mutaxassislik esa kasb ichidagi torroq yo‘nalish: masalan, shifokorlik kasbi ichida jarroh, stomatolog, pediatr mutaxassisliklari bor. Darslik kasb tanlashning ikki yo‘lini ko‘rsatadi: turli ishlarda tasodifan ishlab ko‘rish hamda sinab ko‘rish va xatolardan saboq olish orqali o‘ziga mos, zavq beradigan kasbni izlab topish. Kasblar bilan tanishganda ularning talablarini o‘z qiziqishi, qobiliyati va imkoniyatlari bilan solishtirish kerak. Salomatlik ham muhim: odamning sog‘lig‘i kasb talablariga mos kelishini shifokor aniqlaydi, shuning uchun o‘qish yoki ishga kirishda tibbiy ko‘rik o‘tkaziladi, kasbni tanlashdan oldinroq shifokor maslahatini olish esa keyingi afsuslanishning oldini oladi.
«Kasb yoki mutaxassislik?» o‘yini: kartochkalarga «o‘qituvchi», «matematika o‘qituvchisi», «muhandis», «elektr muhandisi», «shifokor», «jarroh» yozing va ularni kasb–mutaxassislik juftlariga ajrating. Keyin oilangizdagi 3 ta kattadan ularning kasbi qanday tanlanganini so‘rab, qisqa yozib keling.