Sanoat robotlari haqida tushuncha
Robot — odam o‘rniga ishning bir qismini yoki hammasini bajaradigan dasturlanadigan mashina; u ayniqsa odam uchun xavfli (radiatsiya, zaharli muhit) yoki borish qiyin joylarda (suv tubi, koinot) foydali. Robot atrof-muhit haqidagi ma’lumotni datchiklar — yorug‘lik, masofa, tegish, harorat sezgichlari — yordamida yig‘adi. Darslik robotlarni tuzilishiga ko‘ra odamga o‘xshatib yasalgan androidlar va tirik organizm bilan texnik qurilmani birlashtiruvchi biorobotlarga ajratadi; biorobotlar hozircha asosan ilmiy tajribalar va bahslar mavzusi. Robototexnika ikki katta yo‘nalishda rivojlanadi: ishlab chiqarishdagi sanoat robotlari va favqulodda sharoitlarda ishlaydigan robotlar. Sanoat roboti ikki asosiy qismdan tuziladi: harakatni bajaruvchi manipulator va unga buyruq beruvchi boshqarish tizimi. Manipulator inson qo‘li kabi buyumni olib, burab, ko‘chirib qo‘ya oladi; uni yuritmalar harakatga keltiradi, uzatish mexanizmlari harakatni bo‘g‘inlarga yetkazadi, muvozanatlovchi yuklar uni barqaror tutadi, changal esa buyumni ushlaydi. Avtomobil zavodlarida robotlar kuzovni payvandlaydi, bo‘yaydi va yig‘adi; ishlayotgan robotning ish zonasi to‘siq bilan o‘raladi va favqulodda to‘xtatish tugmasi o‘rnatiladi.
Guruhlarda «Robotga topshiriq» kartochkalarini ajrating: sanoat (yig‘ish, payvandlash, bo‘yash) yoki ekstremal sharoit (suv osti, kosmos, xavfli kimyoviy joy). Sinfdagi robot modelini tasvirlab, uning manipulator, changal va boshqarish tizimi qismlarini belgilang. Real robot ish zonasiga kirmang.