☰ Mundarija · Texnologiya

Dazmollash, kimyoviy vositalar va tejamkorlik

Darslar 34–36 · 3 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
34

Amaliy mashg‘ulot: kiyimlarni dazmollash

Darslik: 123–125-betlar
MaqsadKiyimlarni dazmollash usullarini, turli matolarning dazmollash rejimini va dazmol bilan xavfsiz ishlashni bilish.
Yangi so‘zlar
dazmol · ironquruq dazmollash · dry ironingyorliq · care labelbug‘lash · steaming
Tushuntirish

Dazmollashning uch usuli bor: quruq, namlab va bug‘ yordamida. Quruq usulda kiyim o‘ng yoki teskari tomondan dazmollanadi, namlab dazmollashda kiyimga suv sepiladi yoki nam sochiqqa o‘rab qo‘yiladi, bug‘li usulda esa dazmolning bug‘ funksiyasidan foydalaniladi; kirishib ketadigan matolarni bug‘lab bo‘lmaydi. Dazmollashdan oldin kiyim yorlig‘i o‘qiladi, chunki turli matolar turli harorat va namlikni talab qiladi: sintetik matolar iliq dazmolda, astar tomonidan; ipak matolar ho‘l qilinmaydi (tomchi dog‘ qoldiradi) va teskari tomonidan; jun matolar nam mato orqali, 150–165 °C atrofida, ehtiyotkorlik bilan dazmollanadi. Erkaklar ko‘ylagi yoqadan boshlanib, manjet, yeng, etak va orqa qism bilan tugaydi. Pidjak doka orqali, trikotaj buyumlar esa bosmasdan, bug‘lab dazmollanadi. Dazmol bilan ishlash faqat kattalar yoki o‘qituvchi nazoratida: dazmol tagi juda issiq, bug‘ ham kuydiradi. Dazmolni barqaror dazmol taxtasida ishlating, ishlatmaganda tayanch tagiga tik qo‘ying, simni issiq tagidan uzoq tuting, suvni faqat tarmoqdan uzilgan holda quying va ketishdan oldin vilkasini rozetkadan uzing; dazmolni yoniq holda hech qachon qoldirmang.

Namunalar
Dazmol yorlig‘ida bitta nuqta (•) past haroratni, uchta nuqta (•••) yuqori haroratni bildiradi; sintetik mato uchun shuning uchun eng past rejim tanlanadi.
Ipak ko‘ylakni dazmollashda suv sepilmaydi, chunki tomchilar dog‘ qoldiradi; uni teskari tomondan, past haroratda dazmollagan ma’qul.
Sinfda faoliyat

Ish rejasi: 4 ta kiyim (ipak ko‘ylak, jun kofta, paxta ko‘ylak, sintetik shim) uchun jadval to‘ldiring: ustun 1 — mato; ustun 2 — namlik; ustun 3 — harorat; ustun 4 — qaysi tomondan. Haqiqiy dazmollash o‘qituvchi nazoratida, avval eski mato bo‘lagida sinab ko‘riladi.

Mashq
1
Dazmollashning uchta usulini ayting.
2
Dazmollashdan oldin nimani o‘qish kerak?
3
Ko‘ylak dazmollashda qaysi qismdan boshlanadi?
4
Nima uchun dazmolni yoniq holda qoldirmaslik kerak?