ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Shashka doskasi va dekorativ soat

Darslar 5–6 · 2 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
5

Amaliy mashg‘ulot: shashka doskasi va donalarini yasash

Darslik: 19–20-betlar
MaqsadShashka doskasi va donalarini texnologik xarita bo‘yicha yasash tartibini, o‘lchamlarni hisoblashni va xavfsiz ishlashni bilish.
Yangi so‘zlar
shashka doskasi · draughts boardreyka · wooden strip (lath)faner · plywoodkatakcha · square (cell)
Tushuntirish

Shashka doskasi yasash ham texnologik xarita asosida bajariladi: avval eskiz chiziladi, so‘ng ramka uchun reykalar va faner bo‘lagi kesib olinadi. Reykalar PVA yelimi bilan ramkaga biriktirilib, ustiga faner qoplanadi, yelim qotguncha qisqichda ushlab turiladi. Doskaning ichki qismi teng kvadratlarga bo‘linadi, ikki xil rangda bo‘yaladi, chetlariga harf va raqamlar yoziladi — shunda har bir katakni nomi (masalan, C5) bilan aytish mumkin bo‘ladi. Donalar yog‘och sterjenni bir xil qalinlikda arralab, silliqlab va ikki rangga bo‘yab tayyorlanadi. Qo‘l arrasi va randa bilan ishlash faqat o‘qituvchi nazoratida, himoya ko‘zoynagida bajariladi, arralash stanogida esa faqat o‘qituvchi yoki usta ishlaydi; qirindi cho‘tka bilan, asbob to‘xtagandan keyin yig‘iladi. Bo‘yoq va lok bilan ishlaganda xona shamollatiladi, qo‘l yuviladi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Uyda kimdir stol o‘yini o‘ynamoqchi, lekin donalar yetishmaydi. Bola qog‘ozga bir xil kichik doiralar chizib, ularni ikki xil belgi bilan belgiladi. Har tomonda donalar soni teng bo‘ldi, o‘yin adolatli chiqdi.

Kim ishlatadi

O‘yin ishlab chiqaruvchilar, duradgorlar va maktab ustaxonasi o‘qituvchilari bir xil o‘lchamli bo‘laklarni sanab, belgilab tayyorlaydi, shunda hammasi bir-biriga mos tushadi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfingizdagi partalar qatorlarini harflar bilan, har qatordagi o‘rinlarni raqamlar bilan belgilang (qog‘ozda yoki xayolda) va uch sinfdoshingiz qayerda o‘tirishini «B3» kabi ayting.

Namunalar
Ichki qismning kengligi 24 sm, har bir katak 3 sm bo‘lsa, bir qatorda 24 : 3 = 8 ta katak joylashadi; shuning uchun doska 8 × 8 = 64 ta katakdan iborat.
Ikki o‘yinchining har birida 12 tadan dona bo‘lsa, jami 2 × 12 = 24 ta dona yasaladi; ularning yarmi bir rangda, yarmi boshqa rangda bo‘yaladi.
Sinfda faoliyat

Juft-juft bo‘lib qog‘ozda doska eskizini 1 : 1 masshtabda chizing: ramka, 2 sm li chet, 8 × 8 katakcha va chetdagi harf-raqamlarni belgilang. Eskiz tayyor bo‘lgach, o‘qituvchiga ko‘rsating; haqiqiy kesish va arralash ishlarini faqat u nazorat qilgan holda bajaring.

Mashq
1
Shashka doskasi yasashning birinchi qadami nima?
2
Ichki qism kengligi 24 sm, katak 3 sm. Bir qatorda nechta katak bo‘ladi?
3
Donalarni silliqlash va bo‘yashdan oldin nima qilinadi?
4
Nima uchun doska chetlariga harf va raqam yoziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliB quticha nega o‘tkazib yubordi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →