Konservalash va mavsumiy tuzlamalar
Konservalash — oziq-ovqatga shunday ishlov berishki, u buzilmasdan uzoq saqlansin; shu tufayli mavsumda ko‘p bo‘lgan meva va sabzavotdan yil bo‘yi foydalanish va ularni uzoq joylarga yetkazish mumkin. Darslik konservalash usullarini uch guruhga ajratadi: fizik (qizdirish, sovutish, muzlatish, quritish), kimyoviy (shakar, tuz, sirka kabi moddalar qo‘shish) va mikrobiologik (masalan, foydali bakteriyalar yordamida achitib tuzlash). Asosiy konserva turlari: sharbat — mevadan siqib olinib, qizdirib zararsizlantirilgan shira; murabbo — mevalar shaklini saqlagan holda shakarli qiyomda qaynatiladi; jem — meva qiyomda qaynab yumshaydi va shakli saqlanmaydi; marinad — sabzavot yoki meva sirka kislotali eritmada saqlanib, pasterizatsiya qilinadi; ikra — maydalab qovurilgan sabzavotlar va ziravorlar aralashmasi. Shakar yoki tuz ko‘p bo‘lgan muhitda mikroorganizmlar suvsizlanib, ko‘paya olmaydi. Muzlatish ham qulay usul: mevaga shakar yoki tuz qo‘shish shart emas, vitaminlar yaxshi saqlanadi, ammo erigan mevani qayta muzlatish tavsiya etilmaydi. Uy konservasi xavfsiz bo‘lishi uchun banka va qopqoqlar toza va butun bo‘lishi, retseptdagi sterilizatsiya va pasterizatsiya to‘liq bajarilishi kerak; qaynoq banka va qozon bilan faqat kattalar ishlaydi. Qopqog‘i shishgan, ichi loyqalangan yoki hidi o‘zgargan konservani yemang, kattalarga ayting.
Konservalar kartochka o‘yini: «sharbat», «murabbo», «jem», «marinad», «ikra» ta’riflarini mos so‘zlar bilan juftlang. Uyda konserva ochilganda qopqoq, rang va hidni kuzatish qoidalarini sinfda sanab chiqing. Haqiqiy konservalash va qaynoq bankalar bilan ishlashni faqat kattalar bajaradi.