To‘qish san’ati
To‘qish — iplardan halqalar hosil qilib, kiyim va buyum yaratish san’ati; qo‘lda to‘qilgan kiyimlar o‘ziga xosligi va chiroyi bilan mashinada to‘qilgan trikotajdan qolishmaydi. Asboblari ikkita: spitsa va ilgak. Spitsalar aylana, to‘g‘ri bir uchli yoki ikki uchli bo‘ladi, po‘lat, alyuminiy, plastmassa yoki yog‘ochdan yasaladi; spitsa raqami uning diametrini (mm) bildiradi. Ilgak raqami ham uning diametrini (mm) bildiradi; jun va paxta iplar uchun ko‘pincha 2–6 raqamli ilgaklar ishlatiladi, har bir ipga mos ilgak tanlanadi. Ilgakda to‘qishning asosiy usullari — ustamasiz va ustamali zanjir (ustuncha): ustamali usulda ilgakka ip ustama sifatida tashlanadi, shuning uchun to‘qima bo‘shroq va nafis, ustamasizda esa zich va tarang bo‘ladi. Buyumni kengaytirish uchun halqalar qo‘shiladi, zichlashtirish uchun kamaytiriladi. To‘qish zichligi — 10 × 10 sm namunada nechta halqa va qator sig‘ishi: u buyum o‘lchamini hisoblash uchun asos bo‘ladi. Spitsa va ilgak uchi o‘tkir: ishlamayotganda qopqoq bilan yoki qutida saqlang, bir-biringizga qaratmang.
Maktab to‘garagida qo‘lda to‘qilgan kichik gilamcha namunasi tayyorlanmoqda. Ishtirokchilar ip yo‘g‘onligiga mos igna raqamini tanladi, aks holda to‘qima juda bo‘sh yoki qattiq chiqadi. Namuna tekshirilgach, ish davom etdi.
Trikotaj dizaynerlari, to‘garak rahbarlari va to‘qish mashinalari operatorlari ip turi va asbob raqamiga qarab to‘qima zichligini tanlaydi.
Ko‘zingizga tushgan to‘qilgan buyumga (qalpoq, sharf, sviter) yaqindan qarang va beshta ilmoqni daftarga chizing. Zich yoki bo‘shligini yozing. Buyum bo‘lmasa, kitobdagi rasmga qarang.
Juftlikda bir bo‘lak ip bilan «zanjir» mashqi: barmoq bilan 10 ta havo halqasi to‘qing, uzunligini o‘lchang va bitta halqaning o‘rtacha uzunligini hisoblang. Haqiqiy spitsa va ilgakni o‘qituvchi bergach, qopqoqlarini olmay tursangiz ham bo‘ladi: uchlarini odamga qaratmang.