ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

To‘qish san’ati va poncho

Darslar 27–28 · 2 ta dars · O‘. O. Tohirov, I. Karimov, M. M. Maxsimova. Texnologiya. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik. «Ilm Ziyo», Toshkent, 2019
27

To‘qish san’ati

Darslik: 107–109-betlar
MaqsadTo‘qishning asosiy turlarini (spitsa va ilgak bilan), asboblar raqamini va ilgakda to‘qishning asosiy usullarini bilish.
Yangi so‘zlar
spitsa · knitting needleilgak · crochet hookhavo halqasi · chain stitch (air loop)ustama · yarn-over
Tushuntirish

To‘qish — iplardan halqalar hosil qilib, kiyim va buyum yaratish san’ati; qo‘lda to‘qilgan kiyimlar o‘ziga xosligi va chiroyi bilan mashinada to‘qilgan trikotajdan qolishmaydi. Asboblari ikkita: spitsa va ilgak. Spitsalar aylana, to‘g‘ri bir uchli yoki ikki uchli bo‘ladi, po‘lat, alyuminiy, plastmassa yoki yog‘ochdan yasaladi; spitsa raqami uning diametrini (mm) bildiradi. Ilgak raqami ham uning diametrini (mm) bildiradi; jun va paxta iplar uchun ko‘pincha 2–6 raqamli ilgaklar ishlatiladi, har bir ipga mos ilgak tanlanadi. Ilgakda to‘qishning asosiy usullari — ustamasiz va ustamali zanjir (ustuncha): ustamali usulda ilgakka ip ustama sifatida tashlanadi, shuning uchun to‘qima bo‘shroq va nafis, ustamasizda esa zich va tarang bo‘ladi. Buyumni kengaytirish uchun halqalar qo‘shiladi, zichlashtirish uchun kamaytiriladi. To‘qish zichligi — 10 × 10 sm namunada nechta halqa va qator sig‘ishi: u buyum o‘lchamini hisoblash uchun asos bo‘ladi. Spitsa va ilgak uchi o‘tkir: ishlamayotganda qopqoq bilan yoki qutida saqlang, bir-biringizga qaratmang.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab to‘garagida qo‘lda to‘qilgan kichik gilamcha namunasi tayyorlanmoqda. Ishtirokchilar ip yo‘g‘onligiga mos igna raqamini tanladi, aks holda to‘qima juda bo‘sh yoki qattiq chiqadi. Namuna tekshirilgach, ish davom etdi.

Kim ishlatadi

Trikotaj dizaynerlari, to‘garak rahbarlari va to‘qish mashinalari operatorlari ip turi va asbob raqamiga qarab to‘qima zichligini tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Ko‘zingizga tushgan to‘qilgan buyumga (qalpoq, sharf, sviter) yaqindan qarang va beshta ilmoqni daftarga chizing. Zich yoki bo‘shligini yozing. Buyum bo‘lmasa, kitobdagi rasmga qarang.

Namunalar
Namunada 10 sm da 20 halqa bo‘lsa, 60 sm uzunlikdagi qator uchun 60 : 10 × 20 = 120 halqa kerak.
Zichroq to‘qima kerak bo‘lsa (masalan, sumka), ustamasiz usul tanlanadi; yengil sharf uchun ustamali usul mos.
Sinfda faoliyat

Juftlikda bir bo‘lak ip bilan «zanjir» mashqi: barmoq bilan 10 ta havo halqasi to‘qing, uzunligini o‘lchang va bitta halqaning o‘rtacha uzunligini hisoblang. Haqiqiy spitsa va ilgakni o‘qituvchi bergach, qopqoqlarini olmay tursangiz ham bo‘ladi: uchlarini odamga qaratmang.

Mashq
1
To‘qish asboblari nima deb ataladi?
2
Spitsa raqami nimani bildiradi?
3
Namunada 10 sm da 18 halqa. 50 sm li qator uchun nechta halqa kerak?
4
Ustamali va ustamasiz usulning farqini tushuntiring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘chat uchun iliq to‘shamaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →