Kimyoviy elementlarning tabiiy oilalari
Xossalari o‘xshash elementlar tabiiy oilalarni tashkil etadi. Ishqoriy metallar (Li, Na, K, Rb, Cs, Fr) yumshoq, suvdan yengil (Li, Na, K), barcha birikmalarida I valentli, gidroksidlari suvda yaxshi eriydigan ishqorlar: 2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑. Litiydan seziyga o‘tganda suyuqlanish harorati pasayadi (Li ≈ 181 °C, Na ≈ 98 °C, K ≈ 64 °C, Cs ≈ 28 °C), faollik esa ortadi. Galogenlar (F, Cl, Br, I) vodorod bilan uchuvchan HF, HCl, HBr, HI hosil qiladi, ularning suvdagi eritmalari kislotalar; vodorodli birikma va tuzlarda I valentli, yuqori oksidlarida (ftordan tashqari) VII valentli: H₂ + Cl₂ → 2HCl. Inert gazlar (He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn) bir atomli molekulalardan iborat va deyarli reaksiyaga kirishmaydi. Mg–Ca, Al–B, C–Si, N–P juftliklari ham o‘xshash xossalarga ega. Ishqoriy metallar suv bilan shiddatli reaksiyaga kirishadi, shuning uchun bunday tajribani faqat o‘qituvchi himoya vositalarida, kichik miqdorda ko‘rsatadi.
«Oilani toping»: kartochkalarda LiCl, KBr, NaF, HCl, He, Rb₂O ... yozilgan; o‘quvchilar ularni «ishqoriy metall», «galogen», «inert gaz» ustunlariga ajratadi. Uyda ishqoriy metallar bilan hech qanday tajriba o‘tkazilmaydi.