ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Vektorni songa ko‘paytirish va vektorlarning tatbiqi

Darslar 43–44 · 2 ta dars · A. A. Rahimqoriyev, M. A. To‘xtaxo‘jayeva. Geometriya, 8-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), uzviylashtirilgan dasturga mos qayta ishlangan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2014
44

Vektorlarning masalalarni yechishga tatbiqi

Darslik: 139–141-betlar
MaqsadVektorlardan geometrik masalalar va teoremalarni yechishda foydalanishni bilish.
Yangi so‘zlar
kesma o‘rtasi · midpoint of a segmento‘rta chiziq · midlinevektor usuli · vector methodvektorni ifodalash · expressing a vector
Tushuntirish

Vektorlar yordamida masalalarni uch bosqichda yechamiz: shartni vektor ko‘rinishida yozamiz, vektor algebrasi vositalari bilan almashtiramiz va natijani geometrik tilda talqin qilamiz. Birinchi natija: C nuqta AB kesmaning o‘rtasi, O ixtiyoriy nuqta bo‘lsa, →OC = ½(→OA + →OB). Isbot uchun →OC = →OA + →AC va →OC = →OB + →BC tengliklarni qo‘shamiz, →AC + →BC = nol vektor bo‘lgani uchun 2→OC = →OA + →OB. Ikkinchi natija — uchburchak o‘rta chizig‘i teoremasi: E va F — AB va AC ning o‘rtalari bo‘lsa, →EF = →AF − →AE = ½(→AC − →AB) = ½→BC. Demak, EF ∥ BC va EF = ½BC.

OABC
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yo‘lda 2-km va 10-km belgilarida turgan ikki sinfdosh o‘rtada uchrashmoqchi. Uchrashuv joyi (2 + 10) : 2 = 6-km belgisi. Vektor usuli o‘rta nuqtani yig‘indining yarmi sifatida beradi va chizmasiz ham ishlaydi.

Kim ishlatadi

Sayyohlar yo‘lboshchisi ikki joy o‘rtasidagi uchrashuv nuqtasini tanlaydi, yer o‘lchovchi koordinatalar bo‘yicha o‘rtani topadi, chizmachi kesma o‘rtasini belgilaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Son o‘qida ikki bekatni, masalan 3 va 11 ni belgilang. O‘rta nuqtani yig‘indining yarmi sifatida va masofaning yarmi sifatida toping: natijalar bir xilmi?

Namunalar
22ACB
C — AB ning o‘rtasi bo‘lsa, →AC = ½→AB; AB = 22 bo‘lsa, |→AC| = 11.
189ABCEF
ABC uchburchakda BC = 18 bo‘lsa, o‘rta chiziq EF ∥ BC va EF = 18 : 2 = 9.
Sinfda faoliyat

«O‘rtani top»: uchburchak chizib, ikki tomonining o‘rtalarini belgilang va o‘rta chiziq uzunligini uchinchi tomon bilan o‘lchab solishtiring.

Mashq
1
M — AB kesmaning o‘rtasi, AB = 22. |→AM| nechaga teng?
2
Uchburchakning bir tomoni 30. Unga parallel o‘rta chiziq necha birlik?
3
C — AB ning o‘rtasi va |→OA + →OB| = 18. |→OC| nechaga teng?
4
Nima uchun →EF = ½→BC tenglikdan EF ∥ BC va EF = ½BC kelib chiqadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBobo-buvilar uchun kitobchaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →