Masalalar yechish
Bu masalalarda ikki formula zanjir kabi bog‘lanadi: R = ρ·l/S va I = U/R. Agar sim parametrlari (modda, l, S) berilgan bo‘lsa, avval R topiladi, so‘ng Om qonuni bilan I yoki U hisoblanadi; teskarisi — tok va kuchlanishdan R = U/I topilib, undan sim uzunligi l = R·S/ρ yoki kesimi hisoblanadi. Birliklar: ρ ni Ω·mm²/m da olsak, S mm² da, l metrda bo‘ladi; kuchlanish mV bo‘lsa voltga, tok mA bo‘lsa amperga o‘tkazing. Kuchlanish tushuvi — sim uchlaridagi kuchlanish U = I·R. Javobdagi son jismoniy ma’noga ega bo‘lishi kerak: masalan, 10 mm uzunlikdagi spiral bo‘lmaydi.
Maktab hovlisining narigi tomonida, 35 m uzoqlikda qo‘ng‘iroq turibdi. Alyuminiy sim (ρ = 0,028 Ω·mm²/m) ikki yo‘nalishda 70 m, kesimi 1,4 mm²: R = 0,028 · 70 : 1,4 = 1,4 Ω. 2 A tokda simda U = 2 · 1,4 = 2,8 V yo‘qoladi, shuning uchun qo‘ng‘iroqqa kuchlanish kam yetadi.
Elektriklar uzoq masofaga sim tortishdan oldin yo‘qotishni hisoblaydi, quyosh stansiyasi muhandislari kabel uzunligi va kesimini tanlaydi, uyushma ishchilari yangi liniyani loyihalaydi.
Sinfdoshingiz bilan maktab hovlisida ikki nuqta orasini qadam bilan sanang. Sim borib-kelishi uchun qancha uzunlik kerakligini yozing: formuladagi l ana shu.
Mustaqil tuzish: o‘z masalangizni o‘ylab toping (modda, uzunlik, kesim va kuchlanish bering, tok kuchini so‘rang), yechimini ikki bosqichda yozing va jadvaldagi ρ qiymatidan foydalaning. Do‘stingiz bilan almashib yeching.