☰ Mundarija · Fizika

Elektroliz masalalari va qo‘llanishi

Darslar 44–45 · 2 ta dars · P.Q. Habibullayev, A. Boydedayev, A.D. Bahromov, J.E. Usarov, K.T. Suyarov, M.K. Yuldasheva. Fizika. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashri. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
44

Masalalar yechish

Darslik: 125–126-betlar
MaqsadElektrolizga oid masalalarni yechish: massa, zaryad, tok kuchi va vaqtni topish, qatlam qalinligini hisoblash.
Yangi so‘zlar
m = kIt · m = kItqatlam qalinligi · layer thicknesszichlik · densitybirliklarni tekshirish · checking units
Tushuntirish

Elektroliz masalalarida asosiy formula m = k·I·t; undan t = m/(kI), I = m/(kt), q = m/k kelib chiqadi. k odatda mg/C da beriladi, shuning uchun massani mg da oling (1 g = 1000 mg), vaqtni sekundda (1 min = 60 s, 1 soat = 3600 s). Qoplama qalinligi masalalarida ajralgan massa m = ρ·V = ρ·S·h bilan bog‘lanadi: ρ — zichlik, S — yuza, h — qalinlik; birliklarni mos qilib oling (masalan, g/cm³, cm², cm). Ikki xil yechimni solishtirib natijani tekshirish foydali. Masalalardagi tajribalar faqat hisob uchun: elektroliz zaharli eritmalar va tok bilan bog‘liq bo‘lgani uchun o‘qituvchisiz bajarilmaydi.

Namunalar
Qoplanadigan yuza S = 110 cm², qatlam h = 0,01 mm = 0,001 cm, ρ ≈ 9 g/cm³: m = 9 · 110 · 0,001 = 0,99 g = 990 mg. k = 0,33 mg/C, I = 3 A: t = m : (kI) = 990 : (0,33 · 3) = 1000 s.
Kumush (k = 1,118 mg/C) 500 s da 1118 mg ajraldi. Tok kuchi I = m : (k·t) = 1118 : (1,118 · 500) = 2 A.
Sinfda faoliyat

O‘zingiz masala tuzing: metall nomi va k ni tanlab, tok kuchi va vaqtni bering, ajralgan massani so‘rang. Yechimni daftarda chiqarib, do‘stingiz bilan almashing. Faqat qog‘ozda.

Mashq
1
m = kIt formulasidan vaqt qanday topiladi?
2
Mis (k = 0,329 mg/C) uchun 658 mg ni 2 A tok bilan ajratish uchun necha s kerak?
3
Xlor (k = 0,367 mg/C) 367 mg ajralishi uchun necha C zaryad kerak?
4
Nima uchun qoplama massasini hisoblashda g ni mg ga o‘tkazish kerak?