ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Fizika

Elektroliz masalalari va qo‘llanishi

Darslar 44–45 · 2 ta dars · P.Q. Habibullayev, A. Boydedayev, A.D. Bahromov, J.E. Usarov, K.T. Suyarov, M.K. Yuldasheva. Fizika. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashri. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
44

Masalalar yechish

Darslik: 125–126-betlar
MaqsadElektrolizga oid masalalarni yechish: massa, zaryad, tok kuchi va vaqtni topish, qatlam qalinligini hisoblash.
Yangi so‘zlar
m = kIt · m = kItqatlam qalinligi · layer thicknesszichlik · densitybirliklarni tekshirish · checking units
Tushuntirish

Elektroliz masalalarida asosiy formula m = k·I·t; undan t = m/(kI), I = m/(kt), q = m/k kelib chiqadi. k odatda mg/C da beriladi, shuning uchun massani mg da oling (1 g = 1000 mg), vaqtni sekundda (1 min = 60 s, 1 soat = 3600 s). Qoplama qalinligi masalalarida ajralgan massa m = ρ·V = ρ·S·h bilan bog‘lanadi: ρ — zichlik, S — yuza, h — qalinlik; birliklarni mos qilib oling (masalan, g/cm³, cm², cm). Ikki xil yechimni solishtirib natijani tekshirish foydali. Masalalardagi tajribalar faqat hisob uchun: elektroliz zaharli eritmalar va tok bilan bog‘liq bo‘lgani uchun o‘qituvchisiz bajarilmaydi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Konserva bankasi zavodi po‘latni yupqa qalay qatlami bilan qoplaydi. Qalinligi 0,001 mm = 0,0001 cm bo‘lgan qatlamning 200 cm² yuzadagi hajmi 200 · 0,0001 = 0,02 cm³; qalayning zichligi taxminan 7,3 g/cm³ bo‘lgani uchun massa 7,3 · 0,02 ≈ 0,146 g = 146 mg.

Kim ishlatadi

Galvanik ustaxona hisobchilari jarayon vaqtini oldindan belgilaydi, zargarlar qatlam qalinligini rejalashtiradi, laboratoriya kimyogarlari modda massasini tok bilan boshqaradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir varaq qog‘oz taxminan 0,1 mm qalinlikda. 0,005 mm li qatlamdan nechtasi bir varaq qalinligiga teng bo‘lishini hisoblang.

Namunalar
buyumqoplama qatlami, h = 0,01 mmS = 110 cm²
Qoplanadigan yuza S = 110 cm², qatlam h = 0,01 mm = 0,001 cm, ρ ≈ 9 g/cm³: m = 9 · 110 · 0,001 = 0,99 g = 990 mg. k = 0,33 mg/C, I = 3 A: t = m : (kI) = 990 : (0,33 · 3) = 1000 s.
Kumush (k = 1,118 mg/C) 500 s da 1118 mg ajraldi. Tok kuchi I = m : (k·t) = 1118 : (1,118 · 500) = 2 A.
Sinfda faoliyat

O‘zingiz masala tuzing: metall nomi va k ni tanlab, tok kuchi va vaqtni bering, ajralgan massani so‘rang. Yechimni daftarda chiqarib, do‘stingiz bilan almashing. Faqat qog‘ozda.

Mashq
1
m = kIt formulasidan vaqt qanday topiladi?
2
Mis (k = 0,329 mg/C) uchun 658 mg ni 2 A tok bilan ajratish uchun necha s kerak?
3
Xlor (k = 0,367 mg/C) 367 mg ajralishi uchun necha C zaryad kerak?
4
Nima uchun qoplama massasini hisoblashda g ni mg ga o‘tkazish kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliNavro‘z kristall bog‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →