Masalalar yechish
Kondensator masalalarida avval nima ma’lum va nima topilishi kerakligini aniqlang, birliklarni (µF, nF, pF → F; µC → C) bir xil qiling. Asosiy munosabat C = q/U, undan q = C·U va U = q/C kelib chiqadi. Parallel ulanishda kuchlanish bir xil, umumiy sig‘im C = C₁ + C₂ + …; ketma-ket ulanishda har bir kondensatorda zaryad bir xil, kuchlanishlar qo‘shiladi, 1/C = 1/C₁ + 1/C₂ + …. Ketma-ket ulangan kondensatorlarda kuchlanish sig‘imga teskari taqsimlanadi: sig‘imi kichik kondensatorda kuchlanish katta. Yassi kondensator uchun C = εε₀S/d dan foydalaning va masofa mm bo‘lsa metrga o‘tkazishni unutmang. Oxirida javobning kattaligini baholab ko‘ring.
| parallel | ketma-ket | |
|---|---|---|
| kuchlanish | bir xil | qo‘shiladi |
| zaryad | qo‘shiladi | bir xil |
| sig‘im | C = C₁ + C₂ | 1/C = 1/C₁ + 1/C₂ |
Elektronika ta’mirchisiga 25 µF li kondensator kerak, qo‘lida ikkita 10 µF va bitta 5 µF bor. Parallel ulansa, sig‘imlar qo‘shiladi: 10 + 10 + 5 = 25 µF, zaryad esa sig‘imga to‘g‘ri proporsional.
Ta’mirchilar yo‘q qismning o‘rniga mavjudlaridan birlashma yig‘adi, quvvat manbalarini loyihalovchilar kerakli sig‘imni tanlaydi, havaskor yig‘uvchilar qismlar ro‘yxatini rejalashtiradi.
Suv idishi bilan solishtiring: keng idishda bir xil balandlikda suv ko‘proq bo‘ladi, sig‘imi katta kondensatorda esa bir xil kuchlanishda zaryad ko‘proq bo‘ladi. Qog‘ozga ikki xil kenglikdagi idish chizib, shuni yozing.
Mustaqil masala tuzing: ikki kondensator sig‘imini va manba kuchlanishini o‘zingiz tanlab, ketma-ket ulanishda har birining kuchlanishini toping. Yechimni daftarda tekshiring: kuchlanishlar yig‘indisi manbaga teng bo‘lishi kerak.