Yerning magnit maydoni
Yer ulkan magnitdek ta’sir qiladi, shuning uchun uning atrofida magnit maydon bor. Yerning magnit qutblari geografik qutblar yaqinida joylashgan, lekin ular bir nuqtada emas; magnit qutblar vaqt o‘tishi bilan siljib turadi. Kompas milining shimoliy uchi Yerning shimoliy yarim sharidagi magnit qutb tomonga qaraydi; magnit mili haqiqiy shimoldan biroz og‘ishi mumkin, bu og‘ish magnit og‘ish deyiladi. Quyoshdan kelayotgan zaryadli zarralar oqimi (Quyosh shamoli) Yer magnit maydoni tomonidan burib yuboriladi va Yer yuzasini himoya qiladi. Quyoshdagi kuchli faollik paytida magnit maydon qisqa vaqt kuchli o‘zgaradi — bu magnit bo‘roni; zaryadli zarralar qutblar yaqinida atmosfera gazlarini porlatadi (qutb yog‘dusi). Yo‘lni topishda kompas yonida temir buyum va magnit bo‘lmasligi kerak.
Ko‘chib yuruvchi qushlar yo‘lni topishda Yerning magnit maydonini sezadi, deb hisoblanadi. Hatto bulutli osmonda ham ular ichki kompas kabi yo‘nalishni saqlay oladi.
Dengizchilar va uchuvchilar kompasdan yo‘nalish topadi, kosmik ob-havo prognozchilari magnit bo‘ronlarni kuzatadi, geologlar yer ostini magnit maydon bo‘yicha o‘rganadi.
Kunning o‘rtasida Quyoshga qaramasdan o‘z soyangizga qarang (maktab hovlisida yoki kattalar bilan): soya eng qisqa bo‘lganda u taxminan shimolni ko‘rsatadi.
Kompasni (agar bo‘lsa) ochiq joyda ushlab, shimol yo‘nalishini toping va temir buyum yaqinlashtirilganda mil og‘ishini kuzating. Daftarga natijani yozing.