Elektr sig‘imi. Kondensatorlar
Kondensator — dielektrik (izolyator) qatlami bilan ajratilgan ikki o‘tkazgich (qoplama) dan iborat qurilma; u elektr zaryadini to‘plash uchun xizmat qiladi. Qoplamalarga teng miqdordagi, ishorasi qarama-qarshi zaryadlar beriladi: biri +q, ikkinchisi −q. Zaryad q ning qoplamalar orasidagi kuchlanish U ga nisbati kondensatorning elektr sig‘imi deyiladi: C = q/U. Sig‘im birligi — farad (F): 1 F = 1 C/1 V. Amalda kichik birliklar ishlatiladi: 1 µF = 10⁻⁶ F, 1 nF = 10⁻⁹ F, 1 pF = 10⁻¹² F. Sig‘im kondensatorning o‘ziga (o‘lchami, shakli, dielektrigi) bog‘liq, q va U ga emas. Zaryadlangan kondensator zaryadni ushlab turadi, shuning uchun eski qurilmalardagi kondensatorlarga tegmang — buni faqat mutaxassis qiladi.
Kichik soatning xotirasi elementni almashtirish paytida kondensator hisobiga saqlanadi. 1000 µF li kondensator 5 V gacha zaryadlangan bo‘lsa, q = C·U = 1000 · 5 = 5000 µC, ya’ni 5 mC zaryad to‘plagan.
Elektronika muhandislari manba tokini tekislash uchun kondensator qo‘yadi, kamera yasovchilar chaqnash uchun zaryad to‘playdi, tibbiyot qurilmalarini ishlab chiquvchilar defibrillyatorda foydalanadi.
Elektron plata rasmini yoki darslikdagi suratni ko‘rib, µF yozuvli silindrlarni toping; hech qanday qurilmani ochmang.
Daftarga kondensatorning sxematik belgisi (ikkita parallel chiziq) va uning oddiy rasmini (ikki folga + qog‘oz) chizing. Kondensatorni o‘zingiz zaryadlamang; faqat rasm va hisoblash.