Magnit maydonning tokli o‘tkazgichga ta’siri
Magnit maydonga kiritilgan tokli o‘tkazgichga kuch ta’sir qiladi; uni Amper kuchi deyiladi. O‘tkazgich maydon chiziqlariga perpendikulyar bo‘lsa, kuch F = B·I·l: B — magnit induksiyasi, I — tok kuchi, l — maydondagi o‘tkazgich uzunligi. Bundan B = F/(I·l), shuning uchun 1 T = 1 N/(1 A · 1 m): 1 T — 1 m uzunlikdagi, 1 A tok o‘tayotgan o‘tkazgichga 1 N kuch bilan ta’sir qiladigan maydon induksiyasi. Kuch yo‘nalishi chap qo‘l qoidasi bilan topiladi: chap kafni shunday tutamizki, maydon chiziqlari kafga kirsin, to‘rt barmoq tok yo‘nalishini ko‘rsatsin, u holda 90° ga qayrilgan bosh barmoq kuch yo‘nalishini ko‘rsatadi. Kuch tok yoki maydon yo‘nalishini o‘zgartirsak, o‘zgaradi. Bu tajribalar faqat o‘qituvchi nazoratida past kuchlanishli manba bilan o‘tkaziladi.
Karnayda magnit maydonida turgan ovoz g‘altagi bor: B = 0,8 T, g‘altakdagi sim uzunligi 4 m, tok 0,5 A bo‘lsa, F = BIl = 0,8 · 0,5 · 4 = 1,6 N. Tok ovoz bilan o‘zgargani uchun kuch ham o‘zgaradi va g‘altak membranani titratadi.
Karnay va naushnik ishlab chiqaruvchilar Amper kuchidan foydalanadi, elektr dvigatel konstruktorlari kuchni hisoblaydi, magnit ko‘tarilishli poyezd muhandislari ushbu kuchlarni boshqaradi.
Yaqin atrofda ohista musiqa chalayotgan kichik karnay bo‘lsa, barmog‘ingizni unga yengil qo‘yib, titrashni his qiling.
Daftarga chap qo‘l qoidasi bo‘yicha 3 ta chizma chizing: maydon chiziqlari sahifaga kirayotgan, tok o‘ngga; keyin tok chapga; keyin maydon teskari. Har birida kuch yo‘nalishini toping.