ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Fizika

Quvvat masalalari va lampochka quvvati

Darslar 32–33 · 2 ta dars · P.Q. Habibullayev, A. Boydedayev, A.D. Bahromov, J.E. Usarov, K.T. Suyarov, M.K. Yuldasheva. Fizika. Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 8-sinfi uchun darslik, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashri. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
32

Masalalar yechish

Darslik: 94–95-betlar
MaqsadTokning ishi va quvvatiga oid masalalarni yechish: formulani tanlash, birliklarni moslash, energiya sarfini hisoblash.
Yangi so‘zlar
formulani tanlash · choosing a formulaenergiya sarfi · energy consumptionquvvat jadvali · power ratingbirliklarni moslash · matching units
Tushuntirish

Masalada nimalar berilganiga qarab formulani tanlang: I va U berilgan bo‘lsa P = IU; I va R bo‘lsa P = I²R; U va R bo‘lsa P = U²/R. Ish uchun A = Pt yoki A = IUt. Vaqtni sekundga (J uchun) yoki soatga (kW·h uchun), quvvatni vatt yoki kilovattga o‘tkazing: 1 kW = 1000 W, 1 soat = 3600 s. Qizdirgich, lampa kabi asboblar uchun quvvat yozuvi ularning odatiy ish rejimiga tegishli. Javobni olgach, kattaligi mantiqqa to‘g‘ri kelishini tekshiring. Masalalardagi asboblar faqat hisob uchun: tarmoq bilan kattalarsiz ishlamang.

BerilganQuvvat
I, UP = I · U
I, RP = I² · R
U, RP = U² / R
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Elektrik simdagi isrofni baholaydi: 10 A tok qarshiligi 0,05 Ω bo‘lgan kabelda P = I²R = 100 · 0,05 = 5 W issiqlik hosil qiladi. 2 soatda bu 5 · 2 = 10 W·soat energiya.

Kim ishlatadi

Elektriklar kabel kesimini hisob bilan tanlaydi, bino muhandislari energiya sarfini taxmin qiladi, uskuna sotuvchilari quvvat yozuviga qarab mos manbani tavsiya qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfxonadagi chiroqlar kuniga taxminan necha soat yonishini sanab ko‘ring (faqat kuzating, o‘chirgichga tegmang).

Namunalar
220 VAL
Lampa 220 V tarmoqda 0,25 A tok oladi: P = 0,25 · 220 = 55 W. 4 soatda A = 55 W · 4 h = 220 W·h = 0,22 kW·h.
220 V44 Ω
Qizdirgich spirali R = 44 Ω, U = 220 V: P = U²/R = 220² : 44 = 48400 : 44 = 1100 W. 2 soatda 1,1 kW · 2 h = 2,2 kW·h.
Sinfda faoliyat

Uydagi 3 ta asbobning (kattalar bilan) quvvat yozuvini daftarga ko‘chirib oling va har birining 2 soatlik energiya sarfini kW·h da hisoblang. Asboblarga tegmang, faqat yozuvni o‘qing.

Mashq
1
Qaysi hollarda P = I²R formulasi qulay?
2
Dazmol U = 220 V da R = 55 Ω. Quvvati necha W?
3
1,2 kW li asbob 5 soat ishladi. Necha kW·h sarf bo‘ldi?
4
Nima uchun bir xil kuchlanishda R kichik asbobning quvvati katta bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQorong‘i ertalab uchun sumka chirog‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →