Vakuumda elektr toki
Vakuumda deyarli zaryad tashuvchilar yo‘q, shuning uchun u tokni o‘tkazmaydi. Metall qizdirilganda undagi ba’zi erkin elektronlar yetarli energiya olib, sirtdan chiqib ketadi — bu termoelektron emissiya. Vakuumli diod havosi so‘rib olingan shisha ballon bo‘lib, ichida qizdiriladigan katod va anod bor. Anodga «+» , katodga «–» berilsa, elektronlar katoddan anodga uchadi va zanjirda tok paydo bo‘ladi; qutblar almashtirilsa, elektronlar anodga emas, aksincha katod tomon qaytariladi va tok bo‘lmaydi. Demak, diod tokni faqat bir yo‘nalishda o‘tkazadi va o‘zgaruvchan tokni to‘g‘rilashda ishlatilgan. Elektron dastasi esa elektr va magnit maydon bilan boshqariladi. Vakuum asboblari shisha va yuqori kuchlanishli: ularni ochish yoki sindirish xavfli, faqat mutaxassislar ta’mirlaydi.
Kasalxonadagi rentgen apparatining naychasida qizdirilgan katoddan chiqqan elektronlar anodga uriladi. 100 mA tokda sekundiga N = 0,1 : 1,6·10⁻¹⁹ ≈ 6,3·10¹⁷ elektron o‘tadi, shuning uchun naycha vakuumli bo‘ladi: havo ularni to‘sib qo‘ymaydi.
Rentgenologlar tasvir olish uchun rentgen naychasidan foydalanadi, elektron mikroskop operatorlari elektron dastasini boshqaradi, eski radio ta’mirchilari lampa diodlarini bilishadi.
Atrofingizda faqat bir tomonlama o‘tkazadigan narsani toping (aylanma eshik, kirish darvozasi, shina klapani): vakuumli diod tokni shunday o‘tkazadi.
Daftarga diod sxemasini chizing (ballon, katod, anod) va tok o‘tadigan hamda o‘tmaydigan ulanishlarni chizib, qutblarni belgilang. Haqiqiy asbobni ochmang.