Tok manbalari
Tok manbaida elektrostatik bo‘lmagan kuchlar musbat va manfiy zarralarni ajratadi; ular manbaning qutblarida to‘planib, elektr maydon hosil qiladi. Bunda mexanik, kimyoviy va boshqa energiya elektr energiyaga aylanadi: elektrofor mashinada mexanik, galvanik elementda kimyoviy. Eng sodda galvanik element — sulfat kislota eritmasiga tushirilgan rux va mis plastinkalar (Volta elementi); amalda quruq elementlar ishlatiladi, ularda rux idish va ko‘mir sterjen bor. Bir necha element ketma-ket ulansa, batareya hosil bo‘ladi. Akkumulatorda ham kimyoviy energiya elektr energiyaga aylanadi, lekin u tugaganda boshqa manba yordamida qayta zaryadlanadi. Eng sodda zanjir tok manbai, ulovchi simlar, iste’molchi (masalan, lampochka) va kalitdan iborat; tok faqat berk zanjirda bo‘ladi. Zanjirni chizma — elektr sxema bilan tasvirlaymiz, unda har bir elementning shartli belgisi bor.
Kattalar yordamida: limonga ruxlangan mix va mis simni (yoki tanga) 2–3 cm masofada tiqing — oddiy limon batareyasi tayyor. Kuchsiz tokni faqat sezgir asbob ko‘rsatadi. Hech qachon batareya qutblarini sim bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri tutashtirmang — sim va batareya qiziydi; batareyani yormang, qizdirmang, limonni keyin yemang.