Qonning kimyoviy tarkibi
Qon suyuq biriktiruvchi to‘qima bo‘lib, plazma va shaklli elementlardan (eritrotsitlar, leykotsitlar, trombotsitlar) iborat. Plazmaning taxminan 90 % i suv, qolgani oqsillar (taxminan 7 %), yog‘lar, karbonsuvlar va mineral tuzlardir; tarkibi doimiy saqlanadi. Qon hujayralari asosan suyaklarning g‘ovak moddasidagi qizil ilikda hosil bo‘ladi. Trombotsitlar – yadrosiz mayda qon plastinkalari (hujayra bo‘lakchalari) bo‘lib, qon ivishida ishtirok etadi. Tomir shikastlansa, trombotsitlar yorilib, plazmadagi protrombinni trombinga aylantiruvchi modda chiqaradi; trombin eruvchan fibrinogenni erimaydigan fibrin iplariga aylantiradi, ularga qon hujayralari yopishib, qon laxtasi (tromb) jarohatni berkitadi. Jarayon uchun kalsiy tuzlari kerak; sog‘lom odamda kichik jarohatdan qon bir necha daqiqada to‘xtaydi. Ivish buzilishi – gemofiliya – irsiy kasallik; unda hatto kichik jarohatda ham qon ko‘p ketadi, shuning uchun shifokor nazorati zarur.
Daftarga qon ivishi zanjirini strelkalar bilan chizing: tomir shikasti → trombotsitlar yoriladi → protrombin → trombin → fibrinogen → fibrin → tromb. Do‘stingizga ketma-ketlikni so‘rang.