Sekretsiya bezlari, qalqonsimon bez
Bezlar uch xil: tashqi (so‘lak, ter, ko‘z yoshi, sut bezlari) – sekreti yo‘l orqali organ bo‘shlig‘iga yoki teri yuziga chiqadi; ichki (qalqonsimon, gipofiz, buyrakusti) – yo‘li yo‘q, gormonlari qonga o‘tadi; aralash (oshqozonosti bezi, jinsiy bezlar, jigar) – ikkala vazifani bajaradi. Qalqonsimon bez bo‘yinning oldingi qismida, hiqildoq oldida joylashgan eng yirik ichki sekretsiya bezi bo‘lib, tarkibida yod bo‘lgan tiroksin gormonini ishlab chiqaradi. Tiroksin moddalar almashinuvini tezlashtiradi va nerv qo‘zg‘aluvchanligini oshiradi. Gormon me’yoridan kam yoki ko‘p bo‘lsa, bola o‘sishi va rivojlanishi, kattalarda esa umumiy holat buziladi; yod yetishmaydigan hududlarda bez kattalashib buqoq bo‘lishi mumkin. Buning oldini olish uchun yodlangan osh tuzidan foydalaniladi; bunday holatlarni faqat shifokor aniqlaydi va davolaydi.
Uyingizdagi osh tuzi qadog‘ini ko‘rib, «yodlangan» deb yozilganini toping. Yodni uzoq saqlash qoidasini (quruq, yopiq idish) o‘qing. Xavfsizlik: tuzni sinab ko‘rish yoki ortiqcha iste’mol qilish shart emas, kattalar belgilagan me’yordan oshirmang.