Urug‘lanish va homilaning rivojlanishi
Urug‘lanish ona tanasi ichida, bachadon naylarida sodir bo‘ladi: urug‘ hujayra tuxum hujayra bilan qo‘shilib zigota hosil qiladi. Zigota bo‘linib, ko‘p hujayrali murtakka aylanadi; taxminan bir haftada murtak bachadon devoriga joylashadi. Murtakni himoya qiluvchi pardalar va suyuqlikli pufak hosil bo‘ladi. Yo‘ldosh murtak vorsinkalari va bachadon shilliq qavatidan shakllanadi: u orqali ona qonidan homilaga kislorod va oziq moddalar o‘tadi, karbonat angidrid va chiqindilar olib ketiladi; ona va homila qoni aralashmaydi. Murtak taxminan 8 haftalikdan keyin homila deb ataladi; bu davrda organlar shakllanadi, keyin o‘sib, takomillashadi; yurak urishi bir oylikdayoq boshlanadi. Homiladorlik taxminan 9 oy (270–280 kun) davom etadi. Tug‘ilish davrida bachadon muskullari kuchli qisqaradi (gormonlar, jumladan gipofizning gormoni ishtirokida), bola shifokor yoki doya yordamida tug‘iladi; chaqaloq birinchi marta yig‘lab, o‘pka bilan nafas ola boshlaydi, kindik arqoni kesiladi. Homiladorlik davrida ona uchun shifokor kuzatuvi, to‘g‘ri ovqatlanish, vitaminlar, emlash va chekish hamda alkogoldan butunlay voz kechish muhim: bular homila rivojlanishiga zarar yetkazadi.
Fermer tovuq tuxumidagi jo‘ja sariqlik hisobiga oziqlanishini, qo‘zi esa tug‘ilishidan oldin ona tanasi ichida rivojlanishini biladi. Hayvonlarda bola tug‘ilishidan oldin turlicha rivojlanadi.
Veterinar hayvonlar homiladorligini kuzatadi, akusher-ginekolog va doya ona va bola salomatligi bilan shug‘ullanadi, biolog rivojlanish bosqichlarini o‘rganadi.
Kutubxona kitobi yoki ishonchli manbadan bachadonida bola rivojlantiradigan bitta uy hayvoni va tuxum qo‘yadigan bittasini toping va bolasi qanday oziqlanishini taqqoslang.
Bosqichlar lentasi: «urug‘lanish → zigota → murtak → homila → tug‘ilish» ni 5 ta kartochkaga yozing va har biriga bitta fakt qo‘shing (masalan, «yo‘ldosh – almashinuv organi»). Tartibga solib, do‘stingizga tushuntiring.