Darslar 41–42 · 2 ta dars · A. Muhammadjonov (2017-yilda F. Sultonov qayta ishlagan). O‘zbekiston tarixi (IV asrdan XVI asrgacha), 7-sinf. «Sharq», Toshkent, 2017 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
41
Adabiyot
Darslik: 150–152-betlar
MaqsadXV asr adabiyoti va tarixnavisligi: Lutfiy, Navoiy, Jomiy, Mirxond va Xondamir ijodini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
devon · divan (collection of poems)Xamsa · Khamsa (five epics)tarixshunos · historianmumtoz adabiyot · classical literature
Tushuntirish
XV asrda nazm va nasrda ko‘plab nodir asarlar yaratildi, o‘zbek va tojik adabiyoti o‘rtasida aloqa kengaydi, tarjima adabiyoti paydo bo‘ldi. Lutfiy (1366–1465) Navoiygacha o‘zbek she’riyatida eng yirik shoir bo‘lib, turkiy tilda va forsiyda ijod qilgan, ilm va adolatni yoqlagan. Alisher Navoiy (1441–1501) o‘zbek adabiy tilini yangi pog‘onaga ko‘tardi va o‘ttizdan ortiq yirik asar yozdi: «Xamsa», «Xazoyin ul-maoniy», «Mahbub ul-qulub», «Lison ut-tayr» ular jumlasidandir. Fors-tojik shoiri Abdurahmon Jomiy (1414–1492) uning zamondoshi va do‘sti edi. Tarixchi Mirxond (1438–1498) Navoiy homiyligida «Ravzat us-safo» asarini yozdi, uni nabirasi Xondamir (1475–1535) yakunlagan. Xondamirning «Habib us-siyar» asari XV asr oxiri – XVI asr boshi tarixini o‘rganishda muhim manba hisoblanadi.
Namunalar
Navoiy asarlari: Xamsa — beshta doston; Lison ut-tayr — qushlar timsolida yozilgan doston.
Tarixchilar: Mirxond («Ravzat us-safo») → nabirasi Xondamir («Habib us-siyar»).
Sinfda faoliyat
«Shoir kartochkasi»: har bir bola bir adibni tanlab, yillari va asarlarini kartochkaga yozadi.
Mashq
1
Navoiy qaysi yillarda yashagan va nima uchun mashhur?
1441–1501; o‘zbek adabiy tilini yuksaltirib, o‘ttizdan ortiq asar yozgani uchun.
2
Jomiy kim edi?
Fors-tojik shoiri (1414–1492), Navoiyning zamondoshi va do‘sti.
3
«Ravzat us-safo»ni kim boshlagan va kim tugatgan?
Mirxond boshlagan, nabirasi Xondamir tugatgan.
4
Nega tarixiy asarlar bugun ham muhim manba?
Voqealar, sanalar va hayot haqida o‘sha davr kishilari yozgan ma’lumot beradi.