Somoniylar
Somoniylar dehqon Somonxudotning avlodlari bo‘lib, IX asrda Movarounnahrning turli viloyatlarini noib sifatida boshqargan. Ahmad vafotidan (865) keyin o‘g‘li Nasr Samarqandni markaz qilib viloyatlarni birlashtira boshladi. Aka-uka Nasr bilan Ismoil o‘rtasidagi kurashda Ismoil g‘olib chiqdi va 888-yilda butun Movarounnahrni birlashtirdi (hukmronligi 892–907-yillar, kitobda 888-yildan). U 893-yilda Taroz yurishida dashtliklarga zarba berdi, 900-yilda safforiy Amr ibn Laysni yengib Xurosonni ham qo‘lga kiritdi, xalifa unga hukmdorlik yorlig‘ini yuborishga majbur bo‘ldi. Poytaxt Buxoro bo‘ldi. Davlatni amir va vazir boshliq devonlar boshqargan (Narshaxiyga ko‘ra 10 ta devon); Nasr II (914–943) davrida Registonda devonlar uchun maxsus bino qurilgan. Ismoil doimiy qo‘shin tuzgan, sarbozlar xizmati uchun hojib lavozimi berilgan. Buxoro Sharqda islom ilmining yirik markaziga aylandi, madrasalar, masjidlar, xonaqohlar qurildi; Somoniylar davlati 865–999-yillarda mavjud bo‘ldi.
«Registon»: devonlar binosi va amir qasri joylashuvini doskada chizib, har bir devon vazifasini taxmin qiling.