☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Amir Temurning tashqi siyosati va tarixdagi o‘rni

Darslar 33–34 · 2 ta dars · A. Muhammadjonov (2017-yilda F. Sultonov qayta ishlagan). O‘zbekiston tarixi (IV asrdan XVI asrgacha), 7-sinf. «Sharq», Toshkent, 2017 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
33

Amir Temurning tashqi siyosati

Darslik: 122–126-betlar
MaqsadAmir Temurning tashqi siyosatini, davlatlar bilan aloqalarini va Klavixo elchiligini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
elchi · envoyOltin O‘rda · Golden HordeKlavixo · ClavijoBuyuk Ipak yo‘li · Great Silk Road
Tushuntirish

Temur davlati Vizantiya, Usmoniylar, Misr, Hindiston, Xitoy, Oltin O‘rda, Mo‘g‘uliston va G‘arbiy Yevropa mamlakatlari bilan aloqada bo‘lgan. Tashqi siyosat maqsadlari — xavfsizlik, qo‘shnilarda ta’sirni mustahkamlash va savdo-elchilik aloqalari. Mo‘g‘ulistonga 1371–1390-yillarda yetti yurish uyushtirib, chegara tinchlantirildi. Misr sultoni Barquq bilan 1385-yildan elchilar almashildi, ammo Barquq Temur elchilarini qatl ettirdi. To‘xtamishxon Oltin O‘rda taxtiga Temur yordamida chiqqan edi, keyin esa uning o‘ziga qarshi chiqdi; Temur uni 1395-yilda yengdi. 1402-yildagi Anqara jangidan so‘ng Temur Fransiya qiroli Karl VI va Angliya qiroli Genrix IV ga maktub yo‘lladi, erkin savdoni taklif qildi; Fransiya qiroli 1403-yilda javob yozdi. Kastiliya qiroli Genrix III elchilari orasida Ruy Gonsales de Klavixo bor edi: u 1404-yil sentabr–noyabrda Samarqandda bo‘lib, ko‘rganlarini yozib qoldirdi, 1406-yil martda Ispaniyaga qaytdi. Xitoy bilan munosabatlar sovuq edi. Temur savdo yo‘llari xavfsizligiga e’tibor berdi. Klavixoning kundaligi Temur davri Samarqandi haqidagi qimmatli manbadir.

Namunalar
Ittifoqni buzish: Temur dushman ittifoqiga a’zo bo‘lgan davlatlarni bitta-bitta mag‘lub qilishga intilgan (To‘xtamish 1395, Boyazid 1402).
Klavixo: 1403 yo‘lga chiqdi → 1404 Samarqand → 1406 Ispaniya.
Sinfda faoliyat

«Elchilar qabuli»: bolalar Klavixo va Temur rolida Samarqanddagi qabul lavhasini ijro etadi.

Mashq
1
Temur davlati qaysi mamlakatlar bilan aloqa qilgan?
2
Klavixo kim va nima uchun muhim?
3
To‘xtamish bilan munosabatlar qanday kechgan?
4
Nima uchun Temur Yevropa davlatlari bilan savdo aloqalariga qiziqqan?