Xorazm davlati va uning yuksalishi
995-yilda Gurganch hukmdori Ma’mun ibn Muhammad Katni egallagach, butun Xorazm bitta hukmdor qo‘liga o‘tdi va u xorazmshoh deb atala boshladi. Shu bilan afrig‘iylar sulolasi o‘rnini ma’muniylar egalladi, markaz esa Ko‘hna Urganchga ko‘chdi. 1017-yilda Mahmud G‘aznaviy Xorazmni zabt etdi, 1040-yildan Xorazm saljuqiylarga qaram bo‘ldi; saljuqiy noibi Anushtegin avlodlari — Anushteginiylar Xorazmni boshqardi. Qutbiddin Muhammad (1097–1127) xorazmshoh unvonini tikladi, Otsiz (1127–1156) esa mustaqillik uchun kurashib, Kaspiydan Sirdaryo o‘rta oqimigacha bo‘lgan yerlarda davlat poydevorini qurdi. Takash (1172–1200) 1187–1193-yillarda Nishopur, Ray va Marvni oldi, 1194-yilda saljuqiy sultoni To‘g‘rulni yengdi. Uning o‘g‘li Alovuddin Muhammad (1200–1220) 1210-yilda qoraxitoylarni mag‘lub etib, Yettisuvgacha bo‘lgan yerlarni qo‘shdi. Biroq yuksalish mehnatkashlar ahvolini yengillashtirmadi: 1210-yilda O‘trorda, 1212-yilda Samarqandda qo‘zg‘olonlar bo‘ldi, viloyat hokimlari va saroy fitnalari davlatni beqaror qildi.
Bu mavzu o‘zgarib turadigan nom, poytaxt va hukmdorlarni tartib bilan eslab qolishga o‘rgatadi. To‘garakning har yilgi sardorlari va sanalarini bitta jadvalga yozgan o‘quvchi kimdan keyin kim kelganini darrov ko‘rdi.
Arxivchi hujjatlarni sana bo‘yicha tartiblaydi, tarixchi sulolalar ketma-ketligini tuzadi, muzey xodimi ko‘rgazma uchun vaqt jadvali yasaydi.
Maktabda yoki mahallangizda o‘tgan yillarda bo‘lgan uchta eslab qolinadigan voqeani yil bo‘yicha jadvalga yozing.
«Sulola daraxti»: Anushtegin → Qutbiddin → Otsiz → Takash → Muhammad shajarasini doskada chizing.