ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Ta’lim tizimi va aniq fanlarning rivoji

Darslar 39–40 · 2 ta dars · A. Muhammadjonov (2017-yilda F. Sultonov qayta ishlagan). O‘zbekiston tarixi (IV asrdan XVI asrgacha), 7-sinf. «Sharq», Toshkent, 2017 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
39

Ta’lim tizimi

Darslik: 146–147-betlar
MaqsadTemuriylar davrida madrasa, uning fanlari, o‘qitish tartibi, Ulug‘bek madrasalari va kutubxonalarni bayon qilish.
Yangi so‘zlar
madrasai umumiy · general madrasa (basic level)madrasai oliya · higher madrasamudarris · madrasa teacherxattot · calligrapher, copyist
Tushuntirish

Temur va temuriylar davrida madrasa oliy ma’lumot beradigan markaz hisoblangan. Ular davlat va boy kishilar mablag‘iga qurilgan, mudarrislarga alohida ish haqi to‘langan. Diniy ilmlar bilan birga fiqh, mantiq, matematika, geometriya, falakiyot, tibbiyot, tarix, jo‘g‘rofiya, adabiyot va she’riyat o‘qitilgan. Samarqandda 1404-yilda Saroymulkxonim madrasa qurdirgan; Hirot hududida 36 ta madrasa bo‘lgani aytiladi. Ulug‘bek farmoni bilan Buxoroda (1417), Samarqandda (1420) va G‘ijduvonda (1433) madrasalar qad ko‘tardi. Samarqanddagi Ulug‘bek madrasasi ikki qavatli bo‘lib, kitobga ko‘ra, ellikka yaqin hujrasi bor edi; unda Shamsiddin Muhammad Xavofiy, Qozizoda Rumiy, Jamshid Koshoniy, Ali Qushchi va Ulug‘bekning o‘zi dars bergan. Mukammal bilim olgan va imtihondan o‘tgan talabaga sanad berilgan. Samarqand va Hirotda boy saroy kutubxonalari ham ishlagan.

1404Saroymulkxonim madrasasi1417Buxoro1420Samarqand1433G‘ijduvon
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf ma’ruzasi uchun ma’lumot kerak edi. O‘quvchi kitobning mundarijasiga qarab kerakli bobni topdi va qaysi sahifada ekanini yozib oldi. Kutubxonachi esa shu mavzudagi yana ikki kitob javonini ko‘rsatdi.

Kim ishlatadi

Kutubxonachi katalog bo‘yicha kitob topadi, o‘qituvchi manbalar ro‘yxatini beradi, tadqiqotchi kerakli ma’lumotni tez topadi.

Bugun sinab ko‘ring

Qarz olish mumkin bo‘lgan kitobning (masalan, darslikning) mundarijasidan foydalanib bitta savolga javob toping va uni qaysi sahifada topganingizni yozing.

Namunalar
Samarqand madrasasi: 1420-yil, ikki qavat, hujralar (omborxona, yotoqxona, darsxona).
Hozirgi chegaralarBuxoro (1417)Samarqand (1420)G‘ijduvon (1433)O‘zbekiston
Madrasalar: Buxoro — 1417, Samarqand — 1420, G‘ijduvon — 1433.
Sinfda faoliyat

«Madrasa kuni»: bolalar mudarris va talaba bo‘lib, fan nomini aytadi va bu fan nimaga kerakligini izohlaydi.

Mashq
1
Madrasada qanday fanlar o‘qitilgan?
2
Ulug‘bek farmoni bilan qaysi shaharlarda madrasa qurildi?
3
Talabaga sanad qachon berilgan?
4
Nega kutubxonalar madrasalar uchun muhim edi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUlug‘bek kechasi: kvadrant qayerda?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →