G‘aznaviylar
Somoniylar davlatining zaiflashgan davrida turkiy hojiblarning nufuzi oshdi. 962–963-yillarda G‘azna viloyatini boshqargan Alptegin mustaqil bo‘lishga intilib, G‘aznaviylar davlatiga asos soldi; poytaxt G‘azna shahri edi. Sobuqtegin (977–997) davrida kuch oshdi, Mahmud G‘aznaviy (997–1030) davrida davlat Sharqning eng qudratli davlatlaridan biriga aylandi; u Xurosonni va 1017-yilda Xorazmni qo‘shib oldi. Mas’ud (1030–1040) davrida viloyatlar birin-ketin qo‘ldan ketdi; 1040-yilda Dandanaqan jangida saljuqiylar g‘alaba qozondi. 1186-yilda davlat butunlay tugatildi. Boshqaruvda harbiy, moliya, elchilik va pochta devonlari bor edi, viloyatni voliy, shaharni rais boshqargan. Mahmud saroyida kitobga ko‘ra 400 ga yaqin olim, shoir va san’atkor ijod qilgan: Beruniy «Qonuni Mas’udiy»ni, Bayhaqiy «Tarixi Mas’udiy»ni yozgan, Firdavsiy «Shohnoma»ni Mahmudga taqdim etgan deyiladi.
Shahar kutubxonasi maktab o‘quvchilariga tinch xona va kitoblarni berdi. O‘quvchilar o‘sha yerda yulduzlar haqida kichik ma’ruza tayyorladi. Sharoit bo‘lgani uchun ish tez va yaxshi bajarildi.
Olim universitetda yoki ilmiy markazda tadqiqot qiladi, kutubxonachi kerakli manbani topadi, muzey kuratori ko‘rgazma tayyorlaydi.
Bilmoqchi bo‘lgan bitta mavzuni tanlang, u haqda uchta savol yozing va ularni o‘qituvchi yoki kutubxonachiga bering.
«G‘azna saroyi»: har bir o‘quvchi Beruniy, Bayhaqiy, Firdavsiy yoki Mahmud rolida 2 gapli o‘zini tanishtiradi.