Eftallar davlati. Eftallar davrida ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayot
Taxminan 150 yil — V asrning 20-yillaridan VI asrning 70-yillarigacha — O‘rta Osiyoning katta qismi eftallar qo‘l ostida bo‘lgan. Turli manbalar bu xalqni turlicha (masalan, xaytallar) deb ataydi. Eftallar hokimiyati bugungi Afg‘oniston, Pokiston, Hindistonning shimoli va Sharqiy Turkistongacha yoyilgan; dastlabki markazlari Buxoro yaqinidagi Poykand va Varaxsha bo‘lgan. 484-yilda eftallar bilan urushda Sosoniylar shohi Pero‘z halok bo‘ldi, shundan keyin Sosoniylar ularga kumush hisobida boj to‘lab turdi. Viloyatlarni mahalliy sulolalar boshqargan, ba’zilari o‘z kumush yoki mis tangasini zarb etgan; taxt avlodga emas, sulola ichidan munosib topilgan kishiga o‘tgan. Eftallar Ipak yo‘li savdosini nazoratda tutishga intilgan, bunda sug‘diylar vositachi bo‘lgan; sug‘d tili xalqaro savdo tili edi. Bu davrda Zog‘ariq, Bo‘zsuv va Darg‘om kabi katta kanallar qurilgan, shishasozlik taraqqiy etgan. 563–567-yillarda davlat shimoldan Turk xoqonligi, janubdan Sosoniylar zarbasiga uchrab qulagan.
«Ipak yo‘li»: xaritada Xitoy, Samarqand, Buxoro, Eron, Vizantiyani bog‘lab, sug‘d vositachilarining o‘rnini ko‘rsating.