ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Eftallar davlati

Darslar 3 · 1 ta dars · A. Muhammadjonov (2017-yilda F. Sultonov qayta ishlagan). O‘zbekiston tarixi (IV asrdan XVI asrgacha), 7-sinf. «Sharq», Toshkent, 2017 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
3

Eftallar davlati. Eftallar davrida ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayot

Darslik: 10–13-betlar
MaqsadEftallar davlatining tarixi, boshqaruvi, xo‘jaligi, savdosi va madaniyatini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
eftallar · Eftalitesboj · tribute / customs dutyIpak yo‘li · the Silk Roadsug‘d tili · Sogdian language
Tushuntirish

Taxminan 150 yil — V asrning 20-yillaridan VI asrning 70-yillarigacha — O‘rta Osiyoning katta qismi eftallar qo‘l ostida bo‘lgan. Turli manbalar bu xalqni turlicha (masalan, xaytallar) deb ataydi. Eftallar hokimiyati bugungi Afg‘oniston, Pokiston, Hindistonning shimoli va Sharqiy Turkistongacha yoyilgan; dastlabki markazlari Buxoro yaqinidagi Poykand va Varaxsha bo‘lgan. 484-yilda eftallar bilan urushda Sosoniylar shohi Pero‘z halok bo‘ldi, shundan keyin Sosoniylar ularga kumush hisobida boj to‘lab turdi. Viloyatlarni mahalliy sulolalar boshqargan, ba’zilari o‘z kumush yoki mis tangasini zarb etgan; taxt avlodga emas, sulola ichidan munosib topilgan kishiga o‘tgan. Eftallar Ipak yo‘li savdosini nazoratda tutishga intilgan, bunda sug‘diylar vositachi bo‘lgan; sug‘d tili xalqaro savdo tili edi. Bu davrda Zog‘ariq, Bo‘zsuv va Darg‘om kabi katta kanallar qurilgan, shishasozlik taraqqiy etgan. 563–567-yillarda davlat shimoldan Turk xoqonligi, janubdan Sosoniylar zarbasiga uchrab qulagan.

Hozirgi chegaralarPoykand va VaraxshaAfg‘onistonPokistonO‘zbekistonTojikiston
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Qishloqdagi bog‘bon uzumini shahar bozoriga o‘zi olib bora olmaydi. Savdogar uzumni bog‘bondan olib, shaharda xaridorlarga yetkazadi. Shunday qilib uzum uzoqdagi xaridorga ham yetib boradi, savdogar esa yo‘l va vaqti uchun haq oladi.

Kim ishlatadi

Ulgurji savdogar mahsulotni ko‘p miqdorda olib sotadi, logist yuk yo‘lini rejalashtiradi, haydovchi yukni manzilga yetkazadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyingizdagi bitta oziq-ovqat yoki buyumni tanlang va u sizga qanday yetib kelganini (kim yasagan, kim tashigan, kim sotgan) taxmin qilib, zanjir shaklida yozing.

Namunalar
Eftallar davlati (420-yillar – 567)484Pero‘z halok bo‘ldi563–567Qulash (563–567)
Qulash: 563–567-yillar — shimoldan turklar, janubdan sosoniylar; 484-yil — Pero‘zning halok bo‘lishi.
Sug‘d savdogari ipakni Xitoydan Eron va Vizantiya tomonga yetkazishda vositachilik qilgan va shu bilan boyigan.
Sinfda faoliyat

«Ipak yo‘li»: xaritada Xitoy, Samarqand, Buxoro, Eron, Vizantiyani bog‘lab, sug‘d vositachilarining o‘rnini ko‘rsating.

Mashq
1
Eftallar davlati qaysi davrda mavjud bo‘lgan?
2
484-yildagi urush nima bilan tugadi?
3
Eftallar davlatida taxt qanday o‘tgan?
4
Nima uchun eftallar Ipak yo‘li ustidan nazorat o‘rnatishga intilgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘lmak suvidagi mitti hayvonlar izidanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →