Eftallar davlati. Eftallar davrida ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayot
Taxminan 150 yil — V asrning 20-yillaridan VI asrning 70-yillarigacha — O‘rta Osiyoning katta qismi eftallar qo‘l ostida bo‘lgan. Turli manbalar bu xalqni turlicha (masalan, xaytallar) deb ataydi. Eftallar hokimiyati bugungi Afg‘oniston, Pokiston, Hindistonning shimoli va Sharqiy Turkistongacha yoyilgan; dastlabki markazlari Buxoro yaqinidagi Poykand va Varaxsha bo‘lgan. 484-yilda eftallar bilan urushda Sosoniylar shohi Pero‘z halok bo‘ldi, shundan keyin Sosoniylar ularga kumush hisobida boj to‘lab turdi. Viloyatlarni mahalliy sulolalar boshqargan, ba’zilari o‘z kumush yoki mis tangasini zarb etgan; taxt avlodga emas, sulola ichidan munosib topilgan kishiga o‘tgan. Eftallar Ipak yo‘li savdosini nazoratda tutishga intilgan, bunda sug‘diylar vositachi bo‘lgan; sug‘d tili xalqaro savdo tili edi. Bu davrda Zog‘ariq, Bo‘zsuv va Darg‘om kabi katta kanallar qurilgan, shishasozlik taraqqiy etgan. 563–567-yillarda davlat shimoldan Turk xoqonligi, janubdan Sosoniylar zarbasiga uchrab qulagan.
Qishloqdagi bog‘bon uzumini shahar bozoriga o‘zi olib bora olmaydi. Savdogar uzumni bog‘bondan olib, shaharda xaridorlarga yetkazadi. Shunday qilib uzum uzoqdagi xaridorga ham yetib boradi, savdogar esa yo‘l va vaqti uchun haq oladi.
Ulgurji savdogar mahsulotni ko‘p miqdorda olib sotadi, logist yuk yo‘lini rejalashtiradi, haydovchi yukni manzilga yetkazadi.
Uyingizdagi bitta oziq-ovqat yoki buyumni tanlang va u sizga qanday yetib kelganini (kim yasagan, kim tashigan, kim sotgan) taxmin qilib, zanjir shaklida yozing.
«Ipak yo‘li»: xaritada Xitoy, Samarqand, Buxoro, Eron, Vizantiyani bog‘lab, sug‘d vositachilarining o‘rnini ko‘rsating.