G‘arbiy turk xoqonligi
G‘arbiy turk xoqonligi Oltoydan Sind daryosigacha cho‘zilgan va VII asrning birinchi choragida eng kuchli bo‘lgan. Uning aholisi o‘troq dehqon, hunarmand va savdogarlar hamda ko‘chmanchi chorvadorlardan iborat edi; o‘troq qism madaniy jihatdan ilg‘or bo‘lgan, savdoda sug‘d savdogarlari ayniqsa nufuzli edi. To‘ng yabg‘u xoqon (618–630) davrida boshqaruv isloh qilindi: mahalliy hukmdorlarga yabg‘u unvoni berilib, ular xoqonning noibiga aylandi, ularning huzuriga esa nazorat uchun tudunlar yuborildi. 585–586-yillarda Buxoroda xoqon xonadoniga mansub Abruy boshchiligida qo‘zg‘olon bo‘ldi; sababi qashshoqlik, zulm va yersizlanib borayotgan kashovarzlarning qaramlikka tushishi edi. Qo‘rqib ketgan boy dehqonlar turk xoqonidan yordam so‘radi, xoqon Sheri Kishvar (El Arslon) boshchiligida qo‘shin yuborib qo‘zg‘olonni bostirdi, Abruy o‘ldirildi. Kadivar va xizmatkorlar egalariga qaytarildi. Bu voqea manbalarda qisqa yoritilgan, shuning uchun tafsilotlariga ehtiyotkorlik bilan qarash kerak.
«Sud»: ikki guruh — qo‘zg‘olonchilar va dehqonlar — o‘z dalillarini aytadi, qolganlar xulosa chiqaradi.