ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Abbosiylar davri

Darslar 11 · 1 ta dars · A. Muhammadjonov (2017-yilda F. Sultonov qayta ishlagan). O‘zbekiston tarixi (IV asrdan XVI asrgacha), 7-sinf. «Sharq», Toshkent, 2017 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
11

Abbosiylar davrida Xuroson va Movarounnahr

Darslik: 37–40-betlar
MaqsadAbbosiylarning hokimiyatga kelishi, Abu Muslim qo‘zg‘oloni va Movarounnahr boshqaruvini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
Abbosiylar · AbbasidsUmaviylar · UmayyadsBag‘dod · Baghdadvazir · vizier
Tushuntirish

VIII asrning 40-yillarida Umaviylarga qarshi norozilik kuchaydi: xalifa Marvon II (744–750) davrida xiroj oshirilib, aholi hasharga majburan jalb etilgan. Payg‘ambar amakisi Abbos avlodlari — Abbosiylar taxt uchun kurash boshlab, targ‘ibotchilar yubordi; Xurosonda ulardan biri Abu Muslim edi. 747-yilda u qo‘zg‘olon boshlab Marvni egalladi, 749-yilda qo‘zg‘olonchilar xalifalik markaziga yurdi, Damashq olinib Marvon II ag‘darildi. Taxtga Abbosiylardan Abul Abbos Saffoh (750–754) chiqdi, poytaxt Damashqdan Bag‘dodga ko‘chirildi. Mehnatkashlarga berilgan va’dalar bajarilmadi, 750-yilda Buxoroda ham qo‘zg‘olon bo‘ldi. 751-yilda Talos vodiysida Xitoy qo‘shini mag‘lub etilib, mamlakatdan chiqarildi. Abu Muslim 755-yilda xalifa buyrug‘i bilan o‘ldirildi. Xalifa vazir ul-vuzaro (ulug‘ vazir)ga tayanib, ishlarni devon ad-darda ko‘rgan; Movarounnahr masalalari devon al-mashriqda hal qilingan, mahalliy hukmdorlar noibga bo‘ysunishi shart edi.

Marvon II 744–750Abul Abbos Saffoh 750–754747Abu Muslim qo‘zg‘oloni751Talos jangi755Abu Muslim o‘ldirildi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Oila kerakli ma’lumotnoma uchun xizmat ko‘rsatish markaziga bordi. Xodim ularga qaysi oynada nima rasmiylashtirilishini aytdi: har bir oyna o‘z ishi bilan shug‘ullanardi. Shu tartib tufayli navbat tez o‘tdi.

Kim ishlatadi

Davlat xizmati xodimlari murojaatlarni tegishli bo‘limga yo‘naltiradi, shifoxona qabulxonasi xodimi bemorni kerakli shifokorga yuboradi, maktab kotibi hujjatlarni saqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabingizdagi uchta xodimni (masalan, kutubxonachi, o‘qituvchi, direktor) eslang va yangi o‘quvchi uchun «kimdan nimani so‘rash kerak» ro‘yxatini tuzing.

Namunalar
Ag‘darilish zanjiri: yuqori xiroj + hasharlar → norozilik → Abu Muslim qo‘zg‘oloni (747–749) → Umaviylar ag‘darildi (750).
Qora kiyim — Abbosiylar tarafdorlarining belgisi; kitobga ko‘ra u motam ramzi va kuch bayrog‘i bo‘lgan.
Sinfda faoliyat

«Poytaxt ko‘chishi»: Damashq va Bag‘dodni xaritada toping va Movarounnahrgacha masofani taqqoslang.

Mashq
1
Umaviylarga qarshi norozilik nima sabab kuchaydi?
2
Abu Muslim kim edi va nima qildi?
3
751-yilda Talos vodiysida nima bo‘ldi?
4
Nega Abbosiylar hokimiyatga kelgach, xalq ahvoli yaxshilanmadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKanal bo‘yida saralash joyiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →