Abbosiylar davrida Xuroson va Movarounnahr
VIII asrning 40-yillarida Umaviylarga qarshi norozilik kuchaydi: xalifa Marvon II (744–750) davrida xiroj oshirilib, aholi hasharga majburan jalb etilgan. Payg‘ambar amakisi Abbos avlodlari — Abbosiylar taxt uchun kurash boshlab, targ‘ibotchilar yubordi; Xurosonda ulardan biri Abu Muslim edi. 747-yilda u qo‘zg‘olon boshlab Marvni egalladi, 749-yilda qo‘zg‘olonchilar xalifalik markaziga yurdi, Damashq olinib Marvon II ag‘darildi. Taxtga Abbosiylardan Abul Abbos Saffoh (750–754) chiqdi, poytaxt Damashqdan Bag‘dodga ko‘chirildi. Mehnatkashlarga berilgan va’dalar bajarilmadi, 750-yilda Buxoroda ham qo‘zg‘olon bo‘ldi. 751-yilda Talos vodiysida Xitoy qo‘shini mag‘lub etilib, mamlakatdan chiqarildi. Abu Muslim 755-yilda xalifa buyrug‘i bilan o‘ldirildi. Xalifa vazir ul-vuzaro (ulug‘ vazir)ga tayanib, ishlarni devon ad-darda ko‘rgan; Movarounnahr masalalari devon al-mashriqda hal qilingan, mahalliy hukmdorlar noibga bo‘ysunishi shart edi.
«Poytaxt ko‘chishi»: Damashq va Bag‘dodni xaritada toping va Movarounnahrgacha masofani taqqoslang.