ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Mirzo Ulug‘bekning hukmronligi davrida Movarounnahr

Darslar 36 · 1 ta dars · A. Muhammadjonov (2017-yilda F. Sultonov qayta ishlagan). O‘zbekiston tarixi (IV asrdan XVI asrgacha), 7-sinf. «Sharq», Toshkent, 2017 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
36

Mirzo Ulug‘bekning hukmronligi davrida Movarounnahr

Darslik: 133–136-betlar
MaqsadUlug‘bekning Movarounnahr hukmdori bo‘lishi, ichki va tashqi siyosati, Shohrux vafotidan keyingi taxt kurashi va Ulug‘bek fojiasini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
hokim · governor, rulernefrit · nephrite (jade)padarkush · parricide (“father-killer”)fojia · tragedy
Tushuntirish

Mirzo Ulug‘bek (1394–1449) 1409-yilda o‘n besh yoshida Shohrux tomonidan Movarounnahr va Turkiston hokimi etib tayinlandi, ammo dastlab uning hokimiyati faqat Samarqand, Buxoro va Nasaf bilan cheklandi. 1410-yil 20-aprelda Qizilravotda Shayx Nuriddin boshchiligidagi isyonchilar bilan jangda yengildi; Shohrux kelib isyonni bostirdi, 1412-yildan boshlab Ulug‘bek Movarounnahrni to‘liq boshqardi, 1414-yilda Farg‘ona va Koshg‘arni oldi. 1425-yilda Issiqko‘l yaqinida Mo‘g‘uliston bilan jangda g‘alaba qozondi; o‘ljalar orasida nefrit toshi bor edi, undan keyin Amir Temur qabrtoshi yasaldi, Jizzax yaqinidagi Ilono‘tti darasidagi qoyatosh yozuvi esa shu yurishni eslatadi. Shohrux 1447-yil 12-martda vafot etgach, shahzodalar yana taxt uchun kurashdi. Ulug‘bek va uning o‘g‘li Abdullatif oldin Hirotni olishdi, so‘ng Abdullatif otasiga qarshi chiqdi. 1449-yil oktabrda Damashq qishlog‘i yaqinidagi jangda Ulug‘bek yengildi va qatl etildi; Abdullatif manbalarda «padarkush» deb ataladi va olti yarim oy o‘tmay o‘zi ham o‘ldirildi.

To‘liq hokimiyat 1412–14491409Hokim etib tayinlandi1414Farg‘ona, Koshg‘ar1425Issiqko‘l g‘alabasi1449Ulug‘bek halok bo‘ldi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘n uch yoshli o‘quvchiga kichik guruhni boshqarish topshirildi, yonida katta yordamchi bor edi. U birinchi marta xato qildi, keyin maslahat so‘rashni o‘rgandi. Keyingi safar ish silliq ketdi.

Kim ishlatadi

Sport jamoasi sardori, sinf boshlig‘i va to‘garak yetakchisi kattalar maslahatiga tayanib qaror qabul qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Kichik bir qaror (masalan, dam olish kuni rejasi) qabul qilishdan oldin kamida ikki kishidan maslahat so‘rang va nima deyishganini yozib qo‘ying.

Namunalar
Ulug‘bek hukmronligi: 1409 hokim → 1412 to‘liq hokimiyat → 1414 Farg‘ona, Koshg‘ar → 1425 Mo‘g‘uliston → 1449 vafot.
Hozirgi chegaralarIlono‘tti yozuviSamarqandBuxoroFarg‘ona (1414)Koshg‘ar (1414)Issiqko‘l (1425)
Ilono‘tti yozuvi — g‘alaba haqidagi tosh «xabar»: ulug‘ voqealar toshga o‘yib yozilgan.
Sinfda faoliyat

«Qizilravot»: bolalar jang oldidan Ulug‘bek va Shayx Nuriddin qanday kuchlarga ega bo‘lganini jadvalga yozishadi.

Mashq
1
Ulug‘bek qachon va necha yoshda hokim bo‘ldi?
2
1425-yilgi yurish natijasi nima bo‘ldi?
3
Shohrux qachon vafot etdi va keyin nima bo‘ldi?
4
Nima uchun Ulug‘bekning mag‘lubiyati ilm-fan uchun ham fojia bo‘ldi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIpak yo‘li vaqt chizig‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →