ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Markazlashgan davlatning tashkil topishi

Darslar 31 · 1 ta dars · A. Muhammadjonov (2017-yilda F. Sultonov qayta ishlagan). O‘zbekiston tarixi (IV asrdan XVI asrgacha), 7-sinf. «Sharq», Toshkent, 2017 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
31

Amir Temur – markazlashgan davlat asoschisi

Darslik: 114–115-betlar
MaqsadAmir Temurning hokimiyat tepasiga kelishi, markazlashgan davlat tuzilishi va Movarounnahr, Xuroson, Xorazmni birlashtirishini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
markazlashgan davlat · centralized statequrultoy · kurultai (assembly)sohibqiron · Sahibqiran (“lord of the auspicious conjunction”)Samarqand · Samarkand
Tushuntirish

1370-yil bahorida Amir Temur Balx hukmdori Amir Husaynga qarshi yurdi; yo‘lda sayyid Baraka unga nog‘ora va bayroq tortiq qilib, bu hokimiyat belgisi sifatida qabul qilindi. 1370-yil aprelda Balx taslim bo‘ldi, Husayn qatl etildi va qurultoyda Temur Movarounnahr amiri deb tan olindi. 1370-yil yozida Samarqandda yig‘ilgan qurultoyda markaziy davlat va qo‘shin tuzish masalalari ko‘rildi, Samarqand poytaxt deb e’lon qilindi. Temur Chig‘atoy ulusining merosxo‘ri sifatida harakat qildi: Toshkent, Farg‘ona va Sirdaryo quyi havzasini qo‘shdi, Xorazmga 1372-yildan besh marta yurish qilib, 1388-yilda uni bo‘ysundirdi. 1381-yilda Hirot olindi, keyingi yillarda Seiston va Mozandaron ham bo‘ysundirildi. Shu tariqa Movarounnahr, Xuroson va Xorazm birlashib, markazlashgan davlat vujudga keldi. Temur o‘zini «Sohibqiron» deb atagan; u amir unvonini saqlab, xon nasabidan bo‘lgan nomiy xonlarni taxtda tutib turgan. Yurishlar tinchlik keltirgan bo‘lsa-da, ko‘p urushlar katta talofat va qurbonlar bilan bog‘liq bo‘lgan.

Hozirgi chegaralarBalx (1370)Samarqand — poytaxtXorazm (1388)Hirot (1381)ToshkentFarg‘onaO‘zbekistonTurkmanistonAfg‘onistonEronQozog‘istonTojikistonPokiston
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab sport bayramida har bir sinf o‘z bayrog‘i bilan chiqdi. Hakam bayroqqa qarab jamoani darrov ajratdi. Tomoshabinlar ham o‘z sinfini uzoqdan topdi.

Kim ishlatadi

Dizayner bayroq chizadi, sport hakami jamoalarni ajratadi, protokol xodimi rasmiy marosimda ramzlarni to‘g‘ri joylashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfingiz uchun kichik bayroqcha chizing: ikkita rang va bitta belgi, hamda nima uchun shularni tanlaganingizni bir gap bilan yozing.

Namunalar
Xorazmga yurishlar 1372–13881370Balx; Samarqand poytaxt1381Hirot olindi
Bosqichlar: 1370 Balx → 1370 Samarqand poytaxt → 1372–1388 Xorazm → 1381 Hirot.
Ramz: nog‘ora va bayroq musulmon an’anasida oliy hokimiyat belgisi hisoblangan.
Sinfda faoliyat

«Qurultoy»: sinf Samarqand qurultoyi ishtirokchilari bo‘lib, poytaxt va qo‘shin masalalarini muhokama qiladi.

Mashq
1
Amir Husayn bilan kurash qanday tugadi?
2
Samarqand qachon poytaxt bo‘ldi va nima uchun bu muhim?
3
Xorazm qachon bo‘ysundirildi?
4
Nega markazlashgan davlat tuzish zarur edi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliNavro‘z: sumalak qozoni qayerda?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →