Ko‘makchilar va qo‘shimchalar ma’nodoshligi
Bir xil ma’noni ba’zan ko‘makchi bilan ham, qo‘shimcha bilan ham ifodalash mumkin. Masalan, -dek qo‘shimchasi o‘xshatish ma’nosini beradi va bu jihatdan kabi, singari, yanglig‘ ko‘makchilariga ma’nodosh: muzdek sovuq — muz kabi sovuq. Jo‘nalish kelishigining -ga qo‘shimchasi esa yo‘nalish ma’nosida tomon ko‘makchisiga yaqin keladi: bekatga yurdik — bekat tomon yurdik. Ma’nodosh shakllar matnda bir xil so‘zning takrorlanishidan qutulishga va fikrni rang-barang ifodalashga yordam beradi. Biroq ular orasida ma’no tusi farqi bo‘lgani uchun har doim ham bir-birining o‘rnini bosavermaydi.
| Qo‘shimcha | Ko‘makchi | Misol |
|---|---|---|
| -dek | kabi, singari, yanglig‘ (o‘xshatish) | temirdek — temir kabi |
| -ga | tomon (yo‘nalish) | bozorga — bozor tomon |
Rasm tanlovida o‘quvchi suratning tagiga «qordek oppoq», «qor kabi oppoq» yoki «qor singari oppoq» deb yozishi mumkin. Ma’no bir, ohang esa biroz boshqacha, shuning uchun yozuvchi eng mosini tanlaydi.
Muharrirlar uslubni boyitadi, tarjimonlar eng mos shaklni topadi, yozuvchilar bir fikrni turlicha ifodalaydi.
Bir o‘xshatishni uch xil shaklda yozing va qaysi biri yoqqanini sababi bilan ayting.
Almashtirish musobaqasi: «-dek» qo‘shimchali iboralarni «kabi» yoki «singari» bilan almashtirib, ikki guruh tezlikda bellashadi.