Olmosh so‘z turkumi va uning tasnifi
Olmosh — o‘zi aniq narsa yoki belgini atamaydigan, balki ot, sifat, son kabi so‘zlar, birikma yoki hatto butun gapning o‘rnini bosuvchi so‘z turkumi. U yo biror narsaga ishora qiladi, yo u haqda so‘raydi. Masalan, «Bog‘bon daraxtlarni sug‘ordi, keyin ularni oqladi» gapida «ularni» so‘zi «daraxtlarni» o‘rnida turibdi. Olmoshning qaysi ma’noni bildirishini faqat matndan, u almashtirayotgan so‘zga qarab bilamiz. Ma’nosiga ko‘ra olmoshlar yetti turga ajratiladi: kishilik, o‘zlik, ko‘rsatish, so‘roq, belgilash, bo‘lishsizlik va gumon olmoshlari. Gapda olmosh ega, to‘ldiruvchi, aniqlovchi va boshqa bo‘laklar vazifasida keladi.
Uyda yozib qoldirilgan yozuvda «u», «bu» va «ular» so‘zlari bor, lekin kim nima haqida ketayotgani oldingi gapdan ma’lum. Ot takrorlanmagani uchun matn qisqa chiqdi.
Jurnalistlar xabarni qisqartirish uchun olmoshdan foydalanadi, so‘rovnoma tuzuvchilar so‘roq olmoshlarini ishlatadi, kotiblar protokolda takrorni kamaytiradi.
Besh gapli kichik matn yozing, so‘ng takrorlangan otlarning ikkitasini olmosh bilan almashtiring va ma’no saqlanganini tekshiring.
«Olmosh bilan almashtir»: o‘qituvchi gaplar aytadi, unda takrorlangan otni olmosh bilan almashtirasiz.