ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Inkor bog‘lovchisi; yakka va takror bog‘lovchilar

Darslar 54–55 · 2 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
54

Inkor bog‘lovchisi

Darslik: 99-bet
MaqsadInkor bog‘lovchisi (na ... na) ning ma’nosi va ishlatilishini bilish.
Yangi so‘zlar
inkor bog‘lovchisi · negative conjunctionna ... na · neither ... norkesim · predicatetasdiq shakl · affirmative form
Tushuntirish

Na ... na — uyushiq bo‘laklar yoki gaplarni bog‘lash bilan birga ularning har birini inkor qiladigan bog‘lovchi; u inkor bog‘lovchisi deb ataladi. Uning ma’nosi — sanab o‘tilgan narsalarning birortasi ham yo‘qligi yoki amalga oshmaganligi. Diqqat qiling: na ... na bog‘lovchi bo‘lib kelganda kesim bo‘lishsiz emas, tasdiq shaklida turadi, chunki inkorni bog‘lovchining o‘zi beradi: Osmonda na oy, na yulduz ko‘rinardi. Na yolg‘iz kelib, kesim bo‘lishsiz shaklda bo‘lsa, u yuklama vazifasida bo‘ladi. «Na» har bir uyushiq bo‘lakning oldidan takrorlanadi, ikkinchi «na» oldidan vergul qo‘yiladi.

★Esda tuting
na ... na bo‘lsa, kesim tasdiq shaklida turadi: inkorni bog‘lovchining o‘zi beradi.
Osmonda na oy, na yulduz ko‘rinardi.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf eshigidagi yozuvda «Na shovqin, na chiqindi» deb yozilgan: ikki narsa ham mumkin emasligi bir gapda aytilgan. Inkor bog‘lovchisi ikkala narsani birdaniga rad etadi.

Kim ishlatadi

Qoida yozuvchilar taqiqni qisqa ifodalaydi, hisobotchilar yo‘q narsalarni sanab beradi, ko‘rsatma beruvchilar «ikkisi ham kerak emas» degan ma’noni aytadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyingizda yoki sinfda yo‘q ikki narsani «na… na…» bilan bir gapda sanab o‘ting.

Namunalar
Na yomg‘ir, na shamol bor edi — ikkalasi ham yo‘q.
Na bog‘da, na hovlida birorta odam ko‘rindi — na ... na o‘rin bildiruvchi bo‘laklarni inkor qiladi, kesim tasdiq shaklida.
Sinfda faoliyat

«Na ... na» o‘yini: o‘qituvchi «Sinfda na ... na ...» deb boshlaydi, siz davom ettirasiz.

Mashq
1
Inkor bog‘lovchisi qaysi?
2
Gapni to‘ldiring: Stolda na ... , na ... bor.
3
Na ... na bog‘lovchi bo‘lganda kesim qaysi shaklda bo‘ladi?
4
Nima uchun «na ... na» uyushiq bo‘laklarni bog‘lovchi hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYomg‘ir plashi uchun mato tanlashHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →