54
Inkor bog‘lovchisi
Darslik: 99-bet
MaqsadInkor bog‘lovchisi (na ... na) ning ma’nosi va ishlatilishini bilish.
Yangi so‘zlar
inkor bog‘lovchisi · negative conjunctionna ... na · neither ... norkesim · predicatetasdiq shakl · affirmative form
Tushuntirish
Na ... na — uyushiq bo‘laklar yoki gaplarni bog‘lash bilan birga ularning har birini inkor qiladigan bog‘lovchi; u inkor bog‘lovchisi deb ataladi. Uning ma’nosi — sanab o‘tilgan narsalarning birortasi ham yo‘qligi yoki amalga oshmaganligi. Diqqat qiling: na ... na bog‘lovchi bo‘lib kelganda kesim bo‘lishsiz emas, tasdiq shaklida turadi, chunki inkorni bog‘lovchining o‘zi beradi: Osmonda na oy, na yulduz ko‘rinardi. Na yolg‘iz kelib, kesim bo‘lishsiz shaklda bo‘lsa, u yuklama vazifasida bo‘ladi. «Na» har bir uyushiq bo‘lakning oldidan takrorlanadi, ikkinchi «na» oldidan vergul qo‘yiladi.
Namunalar
Na yomg‘ir, na shamol bor edi — ikkalasi ham yo‘q.
Na bog‘da, na hovlida birorta odam ko‘rindi — na ... na o‘rin bildiruvchi bo‘laklarni inkor qiladi, kesim tasdiq shaklida.
Sinfda faoliyat
«Na ... na» o‘yini: o‘qituvchi «Sinfda na ... na ...» deb boshlaydi, siz davom ettirasiz.
Mashq
1
Inkor bog‘lovchisi qaysi?
Na ... na.
2
Gapni to‘ldiring: Stolda na ... , na ... bor.
Masalan: Stolda na kitob, na daftar bor.
3
Na ... na bog‘lovchi bo‘lganda kesim qaysi shaklda bo‘ladi?
Tasdiq shaklda.
4
Nima uchun «na ... na» uyushiq bo‘laklarni bog‘lovchi hisoblanadi?
Chunki u teng munosabatdagi ikki bo‘lakni bog‘lab, ikkalasini ham inkor qiladi.