☰ Mundarija · Ona tili

Inkor bog‘lovchisi; yakka va takror bog‘lovchilar

Darslar 54–55 · 2 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
54

Inkor bog‘lovchisi

Darslik: 99-bet
MaqsadInkor bog‘lovchisi (na ... na) ning ma’nosi va ishlatilishini bilish.
Yangi so‘zlar
inkor bog‘lovchisi · negative conjunctionna ... na · neither ... norkesim · predicatetasdiq shakl · affirmative form
Tushuntirish

Na ... na — uyushiq bo‘laklar yoki gaplarni bog‘lash bilan birga ularning har birini inkor qiladigan bog‘lovchi; u inkor bog‘lovchisi deb ataladi. Uning ma’nosi — sanab o‘tilgan narsalarning birortasi ham yo‘qligi yoki amalga oshmaganligi. Diqqat qiling: na ... na bog‘lovchi bo‘lib kelganda kesim bo‘lishsiz emas, tasdiq shaklida turadi, chunki inkorni bog‘lovchining o‘zi beradi: Osmonda na oy, na yulduz ko‘rinardi. Na yolg‘iz kelib, kesim bo‘lishsiz shaklda bo‘lsa, u yuklama vazifasida bo‘ladi. «Na» har bir uyushiq bo‘lakning oldidan takrorlanadi, ikkinchi «na» oldidan vergul qo‘yiladi.

Namunalar
Na yomg‘ir, na shamol bor edi — ikkalasi ham yo‘q.
Na bog‘da, na hovlida birorta odam ko‘rindi — na ... na o‘rin bildiruvchi bo‘laklarni inkor qiladi, kesim tasdiq shaklida.
Sinfda faoliyat

«Na ... na» o‘yini: o‘qituvchi «Sinfda na ... na ...» deb boshlaydi, siz davom ettirasiz.

Mashq
1
Inkor bog‘lovchisi qaysi?
2
Gapni to‘ldiring: Stolda na ... , na ... bor.
3
Na ... na bog‘lovchi bo‘lganda kesim qaysi shaklda bo‘ladi?
4
Nima uchun «na ... na» uyushiq bo‘laklarni bog‘lovchi hisoblanadi?