Chiqish kelishigi shakli
Chiqish kelishigining qo‘shimchasi -dan; u odatda harakat qayerdan, qachondan yoki kimdan boshlanganini ko‘rsatadi. Joy nomlarida qayerdan? so‘rog‘iga javob beradi va o‘rin holi bo‘ladi: Qishloqdan xat keldi. Vaqtni bildiruvchi so‘zlarda qachon? (qachondan?) so‘rog‘iga javob beradi va payt holi bo‘ladi: Tushdan keyin yomg‘ir yog‘di. Shaxs yoki narsa nomlarida kimdan?, nimadan? so‘rog‘iga javob berib, to‘ldiruvchi bo‘ladi: Ustozimdan maslahat oldim. Ba’zan -dan harakatning sababini bildiradi, nima sababdan? so‘rog‘iga javob beradi va sabab holi bo‘ladi: Charchoqdan uxlab qoldi.
| So‘roq | Vazifa | Misol |
|---|---|---|
| qayerdan? | o‘rin holi | qishloqdan |
| qachon(dan)? | payt holi | tushdan keyin |
| kimdan? nimadan? | to‘ldiruvchi | ustozimdan |
| nima sababdan? | sabab holi | quvonchdan |
daraxtdan = daraxt + dan
Chiqish kelishigi: kimdan? nimadan?
Tartib: o‘zak + ko‘plik + egalik + kelishik
Navbatchi daftarga «Kitoblar kutubxonadan, to‘plar sport zalidan olindi» deb yozadi. Chiqish kelishigi narsa qayerdan olinganini ko‘rsatadi va keyin kerak bo‘lsa, uni qayerga qaytarishni biladi.
Dispetcherlar yo‘nalish boshlanadigan joyni belgilaydi, kuryerlar buyum qayerdan olinishini yozadi, gidlar sayohat nuqtasini tushuntiradi.
Bugun maktabga yoki uyga qanday yetib kelganingizni «qayerdan?» savoliga javob beradigan ikki so‘z bilan tavsiflang.
«Qayerdan keldim?»: o‘quvchi sirli joyni tanlaydi, boshqalar «Qayerdan keldingiz?» deb so‘raydi, javob chiqish kelishigida bo‘ladi.