59
Shart bog‘lovchilari
Darslik: 107-bet
MaqsadShart bog‘lovchilarini va ularning gapdagi vazifasini bilish.
Yangi so‘zlar
shart bog‘lovchisi · conditional conjunctionagar · ifbasharti · provided thatshart ergash gap · conditional clause
Tushuntirish
Agar, agarda, basharti singari bog‘lovchilar shart bog‘lovchilari hisoblanadi. Ular ergash gapda aytilgan shart bajarilsa, bosh gapdagi ish-harakat sodir bo‘lishini bildiradi: Agar yomg‘ir yog‘masa, sayrga chiqamiz. Shart ergash gapning kesimi odatda -sa shaklidagi fe’l bilan ifodalanadi. Darslikda garchi bog‘lovchisi ham shu qatorda berilgan: u «shunday bo‘lsa-da» degan ma’noni beradi (Garchi charchagan bo‘lsa ham, ishni tugatdi). Shart ergash gapi bosh gapdan oldin kelsa, ular orasiga vergul qo‘yiladi: Agar vaqt bo‘lsa, kelaman.
Namunalar
Agar o‘qisang, bilasan — shart: o‘qish; natija: bilish.
Basharti vaqt bo‘lsa, kelaman — basharti: «agar» ma’nosida.
Sinfda faoliyat
«Agar ... bo‘lsa»: o‘quvchilar «Agar ...» bilan gap boshlaydi, keyingisi natijani aytadi.
Mashq
1
Shart bog‘lovchilariga misollar keltiring.
Agar, agarda, basharti.
2
«Agar ertaga yomg‘ir yog‘sa, uyda qolamiz» gapida shartni ajrating.
Shart — ertaga yomg‘ir yog‘sa.
3
Gapni tugallang: Agar ko‘p o‘qisang, ...
Masalan: ... yaxshi baho olasan.
4
Nima uchun shart ergash gapi kesimi ko‘pincha -sa shaklida bo‘ladi?
Chunki -sa shakli shart maylini bildiradi.