ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Yuklama haqida; sof va vazifadosh; so‘roq yuklamalari

Darslar 61–63 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
61

Yuklama haqida ma’lumot

Darslik: 109–110-betlar
MaqsadYuklama haqida tushuncha olish; so‘z-yuklama va qo‘shimcha-yuklamalarni farqlash.
Yangi so‘zlar
yuklama · particleso‘z-yuklama · word-particleqo‘shimcha-yuklama · suffix-particleta’kid · emphasis
Tushuntirish

Yuklamalar — so‘z yoki butun gapga qo‘shimcha ma’no tusini beradigan yordamchi vositalar. Ular yordamida savol, kuchaytirish, ajratib ko‘rsatish, gumon, o‘xshatish yoki inkor ma’nolari ifodalanadi. Shakliga ko‘ra yuklamalar ikki guruhga bo‘linadi. Alohida so‘z sifatida yoziladiganlari so‘z-yuklamalar: faqat, hatto, axir, ham, xuddi, go‘yo, nahotki, sira va boshqalar. So‘zga qo‘shimcha kabi qo‘shiladiganlari qo‘shimcha-yuklamalar: -mi, -chi, -gina, -dir, -u (-yu), -da, -a (-ya) kabilar. Yuklama gap bo‘lagi bo‘lmaydi va so‘roqqa javob bermaydi: «Hatto bobom ham raqsga tushdi» gapida «hatto» va «ham» faqat ta’kid beradi.

faqatxuddigo‘yosiraso‘z-yuklama-dir-u (-yu)-da-a (-ya)qo‘shimcha-yuklamaYuklama
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Do‘stingiz «Tayyormisan?» deb so‘raganda, «Axir, kecha tayyorlagan edim!» deb javob berasiz. «Axir» so‘zi hayrat va biroz norozilik ohangini qo‘shadi, lekin gapga yangi bo‘lak qo‘shmaydi.

Kim ishlatadi

Aktyorlar so‘z ohangiga e’tibor beradi, yozuvchilar personajlar nutqini jonlantiradi, tarjimonlar ohangni saqlashga harakat qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir oddiy gapni yuklamalar bilan uch xil ohangda ayting va ma’no qanday o‘zgarganini sezing.

Namunalar
Axir, hatto ukam ham bildi — axir, hatto, ham: so‘z-yuklamalar.
Sen keldingmi? Men-chi? — -mi, -chi: qo‘shimcha-yuklamalar.
Sinfda faoliyat

Yuklama qidiruvi: gaplardan yuklamalarni toping va ikki ustunga (so‘z-yuklama, qo‘shimcha-yuklama) yozing.

Mashq
1
Yuklama deb nimaga aytiladi?
2
Uchta so‘z-yuklama va uchta qo‘shimcha-yuklamani yozing.
3
«Nahotki shunday bo‘lsa?» gapida yuklamani toping.
4
Nima uchun yuklama gap bo‘lagi hisoblanmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliNavro‘z: sumalak qozoni qayerda?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →