61
Yuklama haqida ma’lumot
Darslik: 109–110-betlar
MaqsadYuklama haqida tushuncha olish; so‘z-yuklama va qo‘shimcha-yuklamalarni farqlash.
Yangi so‘zlar
yuklama · particleso‘z-yuklama · word-particleqo‘shimcha-yuklama · suffix-particleta’kid · emphasis
Tushuntirish
Yuklamalar — so‘z yoki butun gapga qo‘shimcha ma’no tusini beradigan yordamchi vositalar. Ular yordamida savol, kuchaytirish, ajratib ko‘rsatish, gumon, o‘xshatish yoki inkor ma’nolari ifodalanadi. Shakliga ko‘ra yuklamalar ikki guruhga bo‘linadi. Alohida so‘z sifatida yoziladiganlari so‘z-yuklamalar: faqat, hatto, axir, ham, xuddi, go‘yo, nahotki, sira va boshqalar. So‘zga qo‘shimcha kabi qo‘shiladiganlari qo‘shimcha-yuklamalar: -mi, -chi, -gina, -dir, -u (-yu), -da, -a (-ya) kabilar. Yuklama gap bo‘lagi bo‘lmaydi va so‘roqqa javob bermaydi: «Hatto bobom ham raqsga tushdi» gapida «hatto» va «ham» faqat ta’kid beradi.
Namunalar
Axir, hatto ukam ham bildi — axir, hatto, ham: so‘z-yuklamalar.
Sen keldingmi? Men-chi? — -mi, -chi: qo‘shimcha-yuklamalar.
Sinfda faoliyat
Yuklama qidiruvi: gaplardan yuklamalarni toping va ikki ustunga (so‘z-yuklama, qo‘shimcha-yuklama) yozing.
Mashq
1
Yuklama deb nimaga aytiladi?
So‘z yoki gapga so‘roq, ta’kid, chegaralash, gumon, o‘xshatish yoki inkor tusini beradigan yordamchi so‘z va qo‘shimchalar.
2
Uchta so‘z-yuklama va uchta qo‘shimcha-yuklamani yozing.
Faqat, hatto, xuddi; -mi, -chi, -gina.
3
«Nahotki shunday bo‘lsa?» gapida yuklamani toping.
Nahotki.
4
Nima uchun yuklama gap bo‘lagi hisoblanmaydi?
Chunki u mustaqil ma’noga ega emas va faqat ma’no tusini qo‘shadi.