51
Biriktiruv bog‘lovchilar
Darslik: 93-bet
MaqsadBiriktiruv bog‘lovchilarini va ularning imlosini bilish.
Yangi so‘zlar
biriktiruv bog‘lovchisi · connective conjunctionhamda · and also-u, -yu · and (suffix-conjunction)chiziqcha · hyphen
Tushuntirish
Biriktiruv bog‘lovchilari teng huquqli bo‘laklarni yoki gaplarni bir-biriga qo‘shib, birlashtirib beradi. Bu guruhga sof bog‘lovchilar va, hamda; ko‘makchidan o‘tgan «bilan»; yuklamadan o‘tgan -u (-yu), -da va «ham» kiradi. «Ham» bog‘lovchi bo‘lganda ko‘pincha har bir qismdan keyin takrorlanadi: Olma ham, uzum ham pishdi. -u, -yu, -da o‘zidan oldingi so‘zga chiziqcha bilan ulab yoziladi: kecha-yu kunduz, aytdi-yu ketdi, o‘tirdi-da yozdi. Undosh bilan tugagan so‘zdan keyin -u, unli bilan tugagan so‘zdan keyin -yu ishlatiladi: tun-u kun, bola-yu katta.
Namunalar
Qalam hamda daftar sotib oldim — «hamda» uyushiq to‘ldiruvchilarni biriktirdi.
Osh-u non, bola-yu katta — chiziqcha bilan yoziladi.
Sinfda faoliyat
«Va o‘rniga»: jumlalardagi «va» ni hamda, bilan, -u, ham bilan almashtiring va imlosiga e’tibor bering.
Mashq
1
Biriktiruv bog‘lovchilarini sanang.
Va, hamda, bilan, -u (-yu), -da, ham.
2
«Non» va «tuz» so‘zlarini -u bilan bog‘lang.
Non-u tuz.
3
«Bahor keldi» va «gullar ochildi» gaplarini -yu bilan birlashtiring.
Bahor keldi-yu, gullar ochildi.
4
Nima uchun -u va -da chiziqcha bilan yoziladi?
Chunki ular yordamchi so‘z bo‘lib, o‘zi qo‘shilayotgan so‘zdan chiziqcha bilan ajratiladi.