ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Biriktiruv, ayiruv va zidlov bog‘lovchilari

Darslar 51–53 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
51

Biriktiruv bog‘lovchilar

Darslik: 93-bet
MaqsadBiriktiruv bog‘lovchilarini va ularning imlosini bilish.
Yangi so‘zlar
biriktiruv bog‘lovchisi · connective conjunctionhamda · and also-u, -yu · and (suffix-conjunction)chiziqcha · hyphen
Tushuntirish

Biriktiruv bog‘lovchilari teng huquqli bo‘laklarni yoki gaplarni bir-biriga qo‘shib, birlashtirib beradi. Bu guruhga sof bog‘lovchilar va, hamda; ko‘makchidan o‘tgan «bilan»; yuklamadan o‘tgan -u (-yu), -da va «ham» kiradi. «Ham» bog‘lovchi bo‘lganda ko‘pincha har bir qismdan keyin takrorlanadi: Olma ham, uzum ham pishdi. -u, -yu, -da o‘zidan oldingi so‘zga chiziqcha bilan ulab yoziladi: kecha-yu kunduz, aytdi-yu ketdi, o‘tirdi-da yozdi. Undosh bilan tugagan so‘zdan keyin -u, unli bilan tugagan so‘zdan keyin -yu ishlatiladi: tun-u kun, bola-yu katta.

Bog‘lovchiMisol
va, hamdaQalam hamda daftar sotib oldim.
ham ... hamOlma ham, uzum ham pishdi.
-u, -yu, -da (chiziqcha bilan)kecha-yu kunduz; aytdi-yu ketdi; o‘tirdi-da yozdi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kutubxona yozuvida «qalam va qog‘oz» o‘rniga «qalam-u qog‘oz» deb ham yoziladi; ikkinchi shakl nutqqa jonli ohang beradi. Bog‘lovchi qo‘shish ma’nosini saqlab, ohangni o‘zgartiradi.

Kim ishlatadi

Reklama va tabrik matni yozuvchilari ohangni tanlaydi, muharrirlar imloni tekshiradi, hikoyachilar jonli nutqni yaratadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir juft narsani (masalan, daftar va qalam) uch xil bog‘lash usuli bilan yozing va qaysi biri sizga yoqishini ayting.

Namunalar
Qalam hamda daftar sotib oldim — «hamda» uyushiq to‘ldiruvchilarni biriktirdi.
Osh-u non, bola-yu katta — chiziqcha bilan yoziladi.
Sinfda faoliyat

«Va o‘rniga»: jumlalardagi «va» ni hamda, bilan, -u, ham bilan almashtiring va imlosiga e’tibor bering.

Mashq
1
Biriktiruv bog‘lovchilarini sanang.
2
«Non» va «tuz» so‘zlarini -u bilan bog‘lang.
3
«Bahor keldi» va «gullar ochildi» gaplarini -yu bilan birlashtiring.
4
Nima uchun -u va -da chiziqcha bilan yoziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEkoparkka tashrif rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →