ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ot, sifat, son va ravish takrori

Darslar 7–8 · 2 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
7

Ot, sifat so‘z turkumlari bo‘yicha o‘tilganlarni takrorlash

Darslik: 11–12-betlar
MaqsadOt va sifat so‘z turkumlari haqidagi bilimlarni takrorlash: otning yasalishi va turlari, sifatning ma’no guruhlari va darajalari.
Yangi so‘zlar
ot · nounsifat · adjectiveasliy sifat · basic adjectivenisbiy sifat · relative adjective
Tushuntirish

Ot narsani bildiradi va kim?, nima?, qayer? so‘roqlariga javob beradi. Otlar yasalishiga ko‘ra sodda, yasama, qo‘shma, juft va takroriy bo‘ladi: qalam, o‘quvchi, oshxona, ota-ona, qatorma-qator kabi. Ot kelishik va egalik qo‘shimchalari bilan o‘zgaradi. Sifat narsaning belgisini bildiradi va qanday?, qanaqa? so‘roqlariga javob bo‘ladi. Asliy sifatlar (katta, yengil) o‘zi mustaqil belgi bildiradi, nisbiy sifatlar (-li, -siz, -iy, -dagi, -gi, -simon kabi qo‘shimchalar bilan) boshqa so‘zdan yasaladi: tuzli, ilmiy. Sifat darajalari: oddiy (baland), qiyosiy (balandroq) va orttirma (eng baland, juda baland). Sifat otlashganda ega yoki to‘ldiruvchi bo‘lib kela oladi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab bog‘iga ko‘chat ekish ro‘yxatida «pastak», «tikanli» va «tez o‘sadigan» kabi so‘zlar daraxtlarni ajratib ko‘rsatadi. Ro‘yxatni o‘qigan bog‘bon qaysi ko‘chatni qayerga qo‘yishni darrov biladi.

Kim ishlatadi

Do‘kon yoki ombor hisobchilari buyum nomi va sifatini yozadi, mahsulot tavsifini yozuvchilar sifat so‘zlarini tanlaydi, qidiruvchi xodimlar aniq belgilar bo‘yicha topadi.

Bugun sinab ko‘ring

Xonangizdagi uchta narsani tanlab, har biriga ot va ikkita sifat bilan ta’rif yozing, so‘ng boshqa odam uni topa oladimi, sinab ko‘ring.

Namunalar
Bog‘bon — yasama ot (bog‘ + -bon); ona-bola — juft ot.
AsliyNisbiy
Misolachchiq, keng, yumshoqsuvli, tarixiy, yozgi
Mevali, shirin, yangi — sifatlar; mevali — nisbiy, shirin — asliy.
Sinfda faoliyat

«Belgi izlovchilar»: sinfdagi narsalardan beshtasini tanlab, har biriga uchta sifat toping va ularning asliy yoki nisbiy ekanini ayting.

Mashq
1
Ot qanday so‘roqlarga javob bo‘ladi?
2
«Paxtakor», «oshxona», «aka-uka» otlarini tuzilishiga ko‘ra ajrating.
3
«Baland» sifatining qiyosiy va orttirma darajasini yozing.
4
Nima uchun «ilmiy» nisbiy sifat hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQuyoshli qishloqqa yo‘lHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →