Ot, sifat so‘z turkumlari bo‘yicha o‘tilganlarni takrorlash
Ot narsani bildiradi va kim?, nima?, qayer? so‘roqlariga javob beradi. Otlar yasalishiga ko‘ra sodda, yasama, qo‘shma, juft va takroriy bo‘ladi: qalam, o‘quvchi, oshxona, ota-ona, qatorma-qator kabi. Ot kelishik va egalik qo‘shimchalari bilan o‘zgaradi. Sifat narsaning belgisini bildiradi va qanday?, qanaqa? so‘roqlariga javob bo‘ladi. Asliy sifatlar (katta, yengil) o‘zi mustaqil belgi bildiradi, nisbiy sifatlar (-li, -siz, -iy, -dagi, -gi, -simon kabi qo‘shimchalar bilan) boshqa so‘zdan yasaladi: tuzli, ilmiy. Sifat darajalari: oddiy (baland), qiyosiy (balandroq) va orttirma (eng baland, juda baland). Sifat otlashganda ega yoki to‘ldiruvchi bo‘lib kela oladi.
Maktab bog‘iga ko‘chat ekish ro‘yxatida «pastak», «tikanli» va «tez o‘sadigan» kabi so‘zlar daraxtlarni ajratib ko‘rsatadi. Ro‘yxatni o‘qigan bog‘bon qaysi ko‘chatni qayerga qo‘yishni darrov biladi.
Do‘kon yoki ombor hisobchilari buyum nomi va sifatini yozadi, mahsulot tavsifini yozuvchilar sifat so‘zlarini tanlaydi, qidiruvchi xodimlar aniq belgilar bo‘yicha topadi.
Xonangizdagi uchta narsani tanlab, har biriga ot va ikkita sifat bilan ta’rif yozing, so‘ng boshqa odam uni topa oladimi, sinab ko‘ring.
| Asliy | Nisbiy | |
|---|---|---|
| Misol | achchiq, keng, yumshoq | suvli, tarixiy, yozgi |
«Belgi izlovchilar»: sinfdagi narsalardan beshtasini tanlab, har biriga uchta sifat toping va ularning asliy yoki nisbiy ekanini ayting.