Ko‘makchilarning ma’no turlari
Ko‘makchi o‘zidan oldingi so‘zga ma’lum bir ma’no qo‘shadi va shu ma’noga qarab ko‘makchilarni guruhlash mumkin. Sabab ma’nosini sababli, tufayli beradi: shamol tufayli. «Uchun» gapga qarab ham sabab, ham maqsadni bildiradi: bayram uchun tayyorlandik. Yo‘nalishni tomon, qarab, sari, bo‘ylab ko‘rsatadi: maktab tomon. Mavzuni haqida, to‘g‘risida bildiradi: sayohat haqida. O‘xshatish-qiyoslashni kabi, singari, chegarani esa qadar ifodalaydi: tong qadar (tong otguncha). Ko‘makchining aniq ma’nosi gapning mazmunidan bilinadi.
| Ma’no | Ko‘makchi | Misol |
|---|---|---|
| sabab | sababli, tufayli | shamol tufayli |
| maqsad, sabab | uchun | bayram uchun |
| yo‘nalish | tomon, qarab, sari, bo‘ylab | maktab tomon |
| mavzu | haqida, to‘g‘risida | sayohat haqida |
| o‘xshatish | kabi, singari | qush kabi |
| chegara | qadar | tong qadar |
Dars rejasida «ertalab o‘qish uchun», «tushlikdan keyin», «sinf haqida» deb yoziladi. Ko‘makchilar sabab, maqsad va vaqtni aniq ajratadi.
Reja tuzuvchilar, yo‘riqnoma yozuvchilar va ish jadvalini tuzuvchilar maqsad va sababni ajratib bayon qiladi.
Bugungi ishingizni sabab, maqsad va vaqt ko‘rsatadigan uch xil ko‘makchi bilan uch gapda yozing.
Ma’no kartochkalari: ko‘makchili birikmalarni (kitob haqida, shahar tomon, bahor kabi, tong qadar) ma’no turiga ko‘ra guruhlang.