ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Vazifadosh ko‘makchilar, ma’no turlari, ma’nodoshlik

Darslar 42–44 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
43

Ko‘makchilarning ma’no turlari

Darslik: 80–81-betlar
MaqsadKo‘makchilarning ma’no turlarini (sabab, maqsad, yo‘nalish, mavzu, o‘xshatish, chegara) bilish.
Yangi so‘zlar
sabab · reasonyo‘nalish · directionmavzu · topicchegara · limit
Tushuntirish

Ko‘makchi o‘zidan oldingi so‘zga ma’lum bir ma’no qo‘shadi va shu ma’noga qarab ko‘makchilarni guruhlash mumkin. Sabab ma’nosini sababli, tufayli beradi: shamol tufayli. «Uchun» gapga qarab ham sabab, ham maqsadni bildiradi: bayram uchun tayyorlandik. Yo‘nalishni tomon, qarab, sari, bo‘ylab ko‘rsatadi: maktab tomon. Mavzuni haqida, to‘g‘risida bildiradi: sayohat haqida. O‘xshatish-qiyoslashni kabi, singari, chegarani esa qadar ifodalaydi: tong qadar (tong otguncha). Ko‘makchining aniq ma’nosi gapning mazmunidan bilinadi.

Ma’noKo‘makchiMisol
sababsababli, tufaylishamol tufayli
maqsad, sababuchunbayram uchun
yo‘nalishtomon, qarab, sari, bo‘ylabmaktab tomon
mavzuhaqida, to‘g‘risidasayohat haqida
o‘xshatishkabi, singariqush kabi
chegaraqadartong qadar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Dars rejasida «ertalab o‘qish uchun», «tushlikdan keyin», «sinf haqida» deb yoziladi. Ko‘makchilar sabab, maqsad va vaqtni aniq ajratadi.

Kim ishlatadi

Reja tuzuvchilar, yo‘riqnoma yozuvchilar va ish jadvalini tuzuvchilar maqsad va sababni ajratib bayon qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi ishingizni sabab, maqsad va vaqt ko‘rsatadigan uch xil ko‘makchi bilan uch gapda yozing.

Namunalar
Dars uchun tayyorlandim — maqsad; yomg‘ir tufayli qoldik — sabab.
Qush kabi uchdi — o‘xshatish; kechqurun qadar ishladi — chegara.
Sinfda faoliyat

Ma’no kartochkalari: ko‘makchili birikmalarni (kitob haqida, shahar tomon, bahor kabi, tong qadar) ma’no turiga ko‘ra guruhlang.

Mashq
1
«Tufayli» va «haqida» ko‘makchilari qanday ma’no beradi?
2
Yo‘nalish ma’nosini beruvchi ko‘makchilarni sanang.
3
«Opam singari mehribon» da «singari» qanday ma’no beradi?
4
Nima uchun «uchun» ko‘makchisi ikki ma’noni beradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQo‘l tarozisi uchun prujinaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →