ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Belgilash va gumon olmoshlari

Darslar 17–18 · 2 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
17

Belgilash olmoshlari

Darslik: 30–31-betlar
MaqsadBelgilash olmoshlarini, ularning hosil bo‘lishi va imlosini bilish.
Yangi so‘zlar
belgilash olmoshi · defining pronounjamlab ko‘rsatmoq · to sum up, to show collectivelyhar · each, everybutun · whole
Tushuntirish

Belgilash olmoshlari ikki xil ma’no beradi. Birinchisi — guruhdagi har bir a’zoni alohida olib ko‘rsatish: buning uchun «har» so‘zi so‘roq olmoshi yoki «bir» so‘zi bilan birga keladi: har kim, har nima, har qachon, har qanday, har qaysi, har bir. Ikkinchisi — guruhni bir butun holda ko‘rsatish: bu ma’noni hamma, barcha, bari, butun olmoshlari beradi. Masalan: Har bir o‘yinchi to‘pni bir martadan tepdi (alohida-alohida); Butun jamoa xursand bo‘ldi (bir butun). Gapda bu olmoshlar ega, aniqlovchi yoki to‘ldiruvchi bo‘lib keladi. «Har» ishtirok etgan olmoshlar ikki so‘zdan iborat va ajratib yoziladi.

Ma’nosiOlmosh
har bir a’zo alohidahar kim, har nima, har qachon, har qanday, har qaysi, har bir
guruh bir butunhamma, barcha, bari, butun
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab ma’muriyati «har bir sinf» va «hamma o‘quvchi» deb e’lon yozadi, shunda hech kim o‘zini istisno deb o‘ylamaydi. Umumlashtiruvchi so‘z yozuvni qisqa va aniq qiladi.

Kim ishlatadi

E’lon va qoidalar yozuvchilari, jamoaga murojaat qiluvchi rahbarlar va sinf sardorlari butun guruhni nazarda tutib gapiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfingiz yoki oilangiz uchun bitta umumiy qoida yozing va unda umumlashtiruvchi olmoshlarning kamida ikkitasini ishlating.

Namunalar
Har bir o‘quvchi kitobxon bo‘lsin. — «har bir» to‘pdan bittasini ajratadi.
Hamma maktabga yig‘ildi; butun sinf jim edi. — jamlab ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat

«Hamma yoki har kim?»: o‘qituvchi gap boshlaydi, siz mosini tanlab, belgilash olmoshi bilan tugatasiz.

Mashq
1
Belgilash olmoshlari qaysilar?
2
«Har» so‘zi bilan to‘rtta belgilash olmoshi hosil qiling.
3
«Hamma bayramga tayyorlandi» gapida «hamma» nimani bildiradi?
4
Nima uchun «har kim» ajratib yoziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKuz yugurishi uchun ob-havo kuzatuviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →