Belgilash olmoshlari
Belgilash olmoshlari ikki xil ma’no beradi. Birinchisi — guruhdagi har bir a’zoni alohida olib ko‘rsatish: buning uchun «har» so‘zi so‘roq olmoshi yoki «bir» so‘zi bilan birga keladi: har kim, har nima, har qachon, har qanday, har qaysi, har bir. Ikkinchisi — guruhni bir butun holda ko‘rsatish: bu ma’noni hamma, barcha, bari, butun olmoshlari beradi. Masalan: Har bir o‘yinchi to‘pni bir martadan tepdi (alohida-alohida); Butun jamoa xursand bo‘ldi (bir butun). Gapda bu olmoshlar ega, aniqlovchi yoki to‘ldiruvchi bo‘lib keladi. «Har» ishtirok etgan olmoshlar ikki so‘zdan iborat va ajratib yoziladi.
| Ma’nosi | Olmosh |
|---|---|
| har bir a’zo alohida | har kim, har nima, har qachon, har qanday, har qaysi, har bir |
| guruh bir butun | hamma, barcha, bari, butun |
Maktab ma’muriyati «har bir sinf» va «hamma o‘quvchi» deb e’lon yozadi, shunda hech kim o‘zini istisno deb o‘ylamaydi. Umumlashtiruvchi so‘z yozuvni qisqa va aniq qiladi.
E’lon va qoidalar yozuvchilari, jamoaga murojaat qiluvchi rahbarlar va sinf sardorlari butun guruhni nazarda tutib gapiradi.
Sinfingiz yoki oilangiz uchun bitta umumiy qoida yozing va unda umumlashtiruvchi olmoshlarning kamida ikkitasini ishlating.
«Hamma yoki har kim?»: o‘qituvchi gap boshlaydi, siz mosini tanlab, belgilash olmoshi bilan tugatasiz.