ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Juft va takroriy olmoshlar; olmoshni mustahkamlash

Darslar 22–23 · 2 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
22

Juft va takroriy olmoshlar. Ularning imlosi

Darslik: 39–40-betlar
MaqsadJuft va takroriy olmoshlarning imlosini, olmoshlardan yasalgan so‘z va iboralarni bilish.
Yangi so‘zlar
juft olmosh · paired pronountakroriy olmosh · repeated pronouno‘zboshimcha · self-willedibora · set phrase
Tushuntirish

Juft olmosh ikki xil, lekin ma’nosi bir-biriga yaqin olmoshning birga qo‘llanishidan tuziladi: u-bu, sen-men, siz-biz. Takroriy olmoshda esa bitta olmosh ikki marta aytiladi: kim-kim, nima-nima, o‘sha-o‘sha. Ikkala turda ham qismlar orasiga chiziqcha qo‘yiladi. Olmoshlar yangi so‘z yasash uchun ham asos bo‘ladi: «o‘z» va «men» olmoshlaridan o‘zboshimcha, o‘zbilarmon, manman kabi sifatlar hosil bo‘lgan. O‘zidan ketmoq, o‘ziga kelmoq kabi birikmalar esa iboradir: ularning umumiy ma’nosini tarkibidagi so‘zlarni birma-bir tarjima qilib tushunib bo‘lmaydi.

TurYoziladiMisol
juftchiziqcha bilansen-men
takroriychiziqcha bilano‘sha-o‘sha
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab oldidagi joyni so‘rashganda bola «o‘sha-o‘sha eski chinor yonida» deb javob beradi. Takroriy olmosh «aynan o‘zimiz bilgan o‘sha joy» degan ohangni beradi.

Kim ishlatadi

Hikoyachilar jonli nutqda bunday so‘zlardan foydalanadi, sahnaga matn yozuvchilar ravon so‘zlashuvni ifodalaydi, tarjimonlar iboralar ma’nosini saqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Kundalik gapingizdan «o‘sha-o‘sha», «nima-nima» kabi juft yoki takroriy olmoshli bitta iborani eslab, uni to‘g‘ri yozib qo‘ying.

Namunalar
U-bu haqida gapirib o‘tirmay, ishga kirishdik. — juft olmosh, chiziqcha bilan.
Bayramda kim-kim kelganini daftarga yozib qo‘ydim. — takroriy olmosh, chiziqcha bilan.
Sinfda faoliyat

«Chiziqcha qo‘yamiz»: o‘qituvchi so‘zlarni diktant qiladi; siz juft va takroriy olmoshlarni chiziqcha bilan yozasiz.

Mashq
1
Juft va takroriy olmoshlar qanday yoziladi?
2
Juft olmosh va takroriy olmoshdan bittadan misol yozing.
3
«O‘zboshimcha» so‘zi qaysi so‘z turkumiga kiradi va qanday hosil bo‘lgan?
4
Nima uchun «o‘ziga kelmoq» ibora hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKechqurun soyda qisqichbaqalarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →