ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ayiruv-chegaralov va kuchaytiruv-ta’kid yuklamalari

Darslar 64–65 · 2 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
64

Ayiruv-chegaralov yuklamalari

Darslik: 114–115-betlar
MaqsadAyiruv-chegaralov yuklamalarini (faqat, -gina) va ularning imlosini bilish.
Yangi so‘zlar
ayiruv-chegaralov yuklamasi · distinguishing-limiting particlefaqat · only-gina · only, just (suffix)xolos · that is all
Tushuntirish

Ayiruv-chegaralov yuklamalari biror narsani boshqalardan ajratib, uni chegaralab ko‘rsatadi: «boshqasi emas, aynan shu» yoki «shundan ortiq emas» degan ma’no beradi. Bu guruhga faqat va -gina (-kina, -qina) kiradi; «xolos» so‘zi ham gap oxirida kelib, shunga yaqin ma’noni bildiradi. Masalan: Faqat Dilshod javob berdi; Bir martagina ko‘rdim, xolos. -gina so‘zga qo‘shib yoziladi va oldingi tovushga moslashadi: k dan keyin -kina, q dan keyin -qina: kecha+gina — kechagina, yurak+kina — yurakkina, oq+qina — oqqina. -gina ba’zan yuklama emas, erkalash ma’nosini beruvchi lug‘aviy shakl qo‘shimchasi bo‘ladi: qizgina, uychagina.

YuklamaMisol
faqatFaqat Dilshod javob berdi.
-gina (-kina, -qina)kechagina, yurakkina
xolosBir martagina ko‘rdim, xolos.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab e’lonida «Faqat sinfdoshlarga» yoki «mehmonlargina» deb cheklov qo‘yiladi. Ajratuvchi-chegaralovchi yuklamalar doira kimlar bilan cheklanishini bildiradi.

Kim ishlatadi

Qoida va shartnoma muharrirlari cheklovlarni aniq yozadi, e’lon yozuvchilar kimga mo‘ljallanganini bildiradi, tadbir tashkilotchilari ishtirokchilarni belgilaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Cheklov bildiruvchi uch gap yozing: biri «faqat» bilan, biri «-gina» bilan, biri boshqa so‘z bilan.

Namunalar
Bugun faqat bitta dars bo‘ldi — faqat: bitta darsni chegaralayapti.
Menda kitobgina bor, qalam yo‘q — -gina: faqat kitob.
Sinfda faoliyat

«Faqat shu!»: o‘quvchilar faqat va -gina bilan chegaralovchi gaplar tuzadilar (Menda ikkitagina qalam bor).

Mashq
1
Ayiruv-chegaralov yuklamalari qaysilar?
2
«Kitob», «ko‘ylak», «tovuq» so‘zlariga -gina yuklamasini qo‘shing.
3
«Faqat sen bilasan» va «Senga faqat bir narsa kerak» gaplaridagi yuklamani toping.
4
Nima uchun «qizgina»dagi -gina har doim yuklama emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahorgi toshqinni qayerdan kuzatamiz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →