ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Taqlid so‘zlar

Darslar 71–72 · 2 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
71

Taqlid so‘zlar

Darslik: 126–127-betlar
MaqsadTaqlid so‘zlar haqida tushuncha olish; tovushga va holatga taqlid so‘zlarni farqlash.
Yangi so‘zlar
taqlid so‘z · imitative wordtovushga taqlid · imitation of soundholatga taqlid · imitation of stateovoz · sound, voice
Tushuntirish

Taqlid so‘zlar tabiatdagi turli ovozlarni yoki narsalarning ko‘rinishi, harakat holatini so‘z orqali «nusxalab» beradi. Nimaga taqlid qilishiga qarab ular ikki turga bo‘linadi. Tovushga taqlid so‘zlar quloq bilan eshitiladigan ovozni beradi: vov-vov (it), chiq-chiq (soat), biqir-biqir (qaynayotgan suv). Holatga taqlid so‘zlar esa ko‘z bilan ko‘riladigan holat yoki harakatni tasvirlaydi: milt-milt (uzoqdagi chiroq), dir-dir (titrash), lim-lim (to‘la idish). Taqlid so‘zlar tasvirni jonli qiladi, shuning uchun badiiy matn va ertaklarda ko‘p uchraydi.

shildir-shildir(suv)g‘ijir-g‘ijir(eshik)tovushgayarq-yurqlip-lipholatgaTaqlid so‘zlar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yomg‘irli kechqurun bola derazadan tomchilar urilishini va shamol sadosini tinglab, shuni so‘z bilan yozmoqchi bo‘ladi. Taqlid so‘zlar eshitilgan tovushni va ko‘rilgan holatni jonli qiladi.

Kim ishlatadi

Yozuvchilar tasvirni jonlantirish uchun, ovoz yozuvchilar tovushlarni matnda berish uchun, multfilm ssenariychilari harakat tovushlarini ifodalash uchun taqlid so‘zlardan foydalanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Eshitgan uchta tovushingizni (eshik, shamol, qadam) taqlid so‘zlar bilan yozib ko‘ring.

Namunalar
Soat chiq-chiq qiladi — tovushga taqlid; yulduzlar milt-milt yonadi — holatga taqlid.
Barglar shitir-shitir qildi, qozon biqir-biqir qaynadi — tovushga taqlid.
Sinfda faoliyat

Tovush teatri: o‘quvchilar tovushga taqlid so‘zlarni ovoz bilan ijro etadi, boshqalar nimaga taqlid ekanini topadi.

Mashq
1
Taqlid so‘zlar deb nimaga aytiladi?
2
Taqlid so‘zlar nimaga qarab necha xil bo‘ladi?
3
«Dir-dir titradi» va «vov-vov qildi» dagi taqlid so‘zlarni turiga ko‘ra ajrating.
4
Nima uchun taqlid so‘zlar tasviriy nutqda ko‘p qo‘llanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIpak yo‘li vaqt chizig‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →