68
Undov so‘zlar
Darslik: 121–122-betlar
MaqsadUndov so‘zlar haqida tushuncha olish; ularning turlari va tinish belgilarini bilish.
Yangi so‘zlar
undov so‘z · interjectionhis-hayajon · feeling, excitementbuyruq-xitob · command-addressundov belgisi · exclamation mark
Tushuntirish
Undov so‘zlar so‘zlovchining kuchli his-tuyg‘usini, birovni chaqirish, buyurish yoki hayvonni haydash istagini ifodalaydi. Ular na mustaqil, na yordamchi so‘zlar qatoriga kiradi: narsani nomlamaydi, boshqa so‘zlarni bog‘lamaydi va gapdagi so‘zlar bilan grammatik aloqaga kirishmaydi. Ma’nosiga qarab undovlar ikki guruhga ajratiladi: his-hayajon undovlari (oh, voy, uf, attang) va buyruq-xitob undovlari (hoy, ey, chu, tss). Yozuvda undovdan keyin vergul qo‘yiladi: Uf, charchadim! Ammo undov undalma bilan yonma-yon, undan oldin kelsa, ular orasiga vergul qo‘yilmaydi: Ey do‘stim, kel!
Namunalar
Oho, bu qanday ajoyib sovg‘a! — his-hayajon undovi.
Hoy, to‘xta! — buyruq-xitob undovi.
Sinfda faoliyat
«Undov kartochkalari»: o‘qituvchi holat aytadi (quvonch, og‘riq, chaqirish); siz mos undovni ayting.
Mashq
1
Undov so‘z nima?
His-hayajon, buyruq-xitob, haydash-chaqirishni ifodalovchi so‘z.
2
Undovlarning ikki guruhini ayting.
His-hayajon undovlari va buyruq-xitob undovlari.
3
Vergulni qo‘ying: Voy qanday yaxshi kun!
Voy, qanday yaxshi kun!
4
Nima uchun undov so‘z gap bo‘lagi hisoblanmaydi?
Chunki u boshqa so‘zlar bilan grammatik bog‘lanmaydi, faqat his-tuyg‘uni bildiradi.