ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Undov so‘zlar: his-hayajon va buyruq-xitob

Darslar 68–70 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
68

Undov so‘zlar

Darslik: 121–122-betlar
MaqsadUndov so‘zlar haqida tushuncha olish; ularning turlari va tinish belgilarini bilish.
Yangi so‘zlar
undov so‘z · interjectionhis-hayajon · feeling, excitementbuyruq-xitob · command-addressundov belgisi · exclamation mark
Tushuntirish

Undov so‘zlar so‘zlovchining kuchli his-tuyg‘usini, birovni chaqirish, buyurish yoki hayvonni haydash istagini ifodalaydi. Ular na mustaqil, na yordamchi so‘zlar qatoriga kiradi: narsani nomlamaydi, boshqa so‘zlarni bog‘lamaydi va gapdagi so‘zlar bilan grammatik aloqaga kirishmaydi. Ma’nosiga qarab undovlar ikki guruhga ajratiladi: his-hayajon undovlari (oh, voy, uf, attang) va buyruq-xitob undovlari (hoy, ey, chu, tss). Yozuvda undovdan keyin vergul qo‘yiladi: Uf, charchadim! Ammo undov undalma bilan yonma-yon, undan oldin kelsa, ular orasiga vergul qo‘yilmaydi: Ey do‘stim, kel!

His-hayajonBuyruq-xitob
ohhay
ehey
iyabeh-beh
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab estafetasida jamoa g‘alaba qozonganda bolalar «Ura!» deb qichqiradi, do‘sti qoqilib ketganda esa kimdir «Hay, ehtiyot bo‘l!» deydi. Undov so‘zlar tuyg‘u va chaqiriqni bir lahzada yetkazadi.

Kim ishlatadi

Murabbiylar va hakamlar buyruq beradi, teleboshlovchilar jonli ohangda gapiradi, komiks va hikoya yozuvchilar tuyg‘uni undovlar bilan beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun qanday tuyg‘u sezganingizni bitta undov so‘zi bilan aytib, uning ketidan vergul qo‘yib gap tuzing.

Namunalar
Oho, bu qanday ajoyib sovg‘a! — his-hayajon undovi.
Hoy, to‘xta! — buyruq-xitob undovi.
Sinfda faoliyat

«Undov kartochkalari»: o‘qituvchi holat aytadi (quvonch, og‘riq, chaqirish); siz mos undovni ayting.

Mashq
1
Undov so‘z nima?
2
Undovlarning ikki guruhini ayting.
3
Vergulni qo‘ying: Voy qanday yaxshi kun!
4
Nima uchun undov so‘z gap bo‘lagi hisoblanmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKosmonavtika kuni: adolatli poygaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →