ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Takrorlash: olmosh, yordamchi so‘zlar, matn

Darslar 78–80 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva, A. Mirzaahmedov. Ona tili 7-sinf, to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Ma’naviyat», Toshkent, 2017
78

Olmosh, egalik va kelishik shakllari yuzasidan o‘tilganlarni takrorlash

Darslik: 137–138-betlar
MaqsadOlmosh, egalik va kelishik shakllari bo‘yicha o‘tilganlarni takrorlash.
Yangi so‘zlar
olmosh · pronounegalik shakli · possessive formkelishik · caseturlanish · declension
Tushuntirish

Olmosh ot, sifat, son kabi so‘zlar, birikma yoki gap o‘rnida qo‘llanib, ularga ishora qiladi, lekin ularni o‘zi atamaydi. Olmoshlar ma’no jihatidan kishilik, o‘zlik, ko‘rsatish, so‘roq, belgilash, bo‘lishsizlik va gumon turlariga bo‘linadi. Egalik qo‘shimchalari predmetning kimgadir tegishli ekanini bildiradi: kitobim, kitobing, kitobi. Kelishik qo‘shimchalari so‘zlarni gapda bir-biriga bog‘laydi; kelishiklar oltita: bosh, qaratqich, tushum, jo‘nalish, o‘rin-payt, chiqish. Ismning egalik va kelishik qo‘shimchalari bilan o‘zgarishi turlanish deyiladi.

mensenbizkishiliko‘zo‘zlikbushuo‘shako‘rsatishkimnimaso‘roqhammahar kimbelgilashhech kimbo‘lishsizlikkimdirgumonOlmosh turlari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab kutubxonasidagi eslatmada «meniki», «sizniki», «kimdir», «kitobga» kabi so‘zlar bor. Olmosh, egalik va kelishik qo‘shimchalari birga ishlab, kim nimani oladi, buni aniq ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Kutubxonachilar, hisobchilar va hujjat yozuvchilar kim nimaga egaligini aniq yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir paragraf yozib, undagi olmosh, egalik va kelishik qo‘shimchasi bor so‘zlarni uch rangda belgilab chiqing.

Namunalar
KelishikQo‘shimcha
bosh—
qaratqich-ning
tushum-ni
jo‘nalish-ga
o‘rin-payt-da
chiqish-dan
Mening ukam senga kitobini berdi — egalik va kelishik: mening, senga, kitobini.
Kimdir uyimizda o‘zimizga yoqqan qo‘shiq aytdi — gumon va o‘zlik olmoshlari.
Sinfda faoliyat

Olmosh jadvali: har bir o‘quvchi bir turdan olmosh aytadi, guruh uni turiga qarab joylaydi.

Mashq
1
Olmosh nima o‘rnida qo‘llanadi?
2
Nechta kelishik bor? Sanab bering.
3
«Kitobingni menga ber» gapidagi egalik va kelishik qo‘shimchalarini toping.
4
Nima uchun kelishik qo‘shimchalari gapda muhim?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTuyoqlilar kuzatuvi: kim boradi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →