Olmosh, egalik va kelishik shakllari yuzasidan o‘tilganlarni takrorlash
Olmosh ot, sifat, son kabi so‘zlar, birikma yoki gap o‘rnida qo‘llanib, ularga ishora qiladi, lekin ularni o‘zi atamaydi. Olmoshlar ma’no jihatidan kishilik, o‘zlik, ko‘rsatish, so‘roq, belgilash, bo‘lishsizlik va gumon turlariga bo‘linadi. Egalik qo‘shimchalari predmetning kimgadir tegishli ekanini bildiradi: kitobim, kitobing, kitobi. Kelishik qo‘shimchalari so‘zlarni gapda bir-biriga bog‘laydi; kelishiklar oltita: bosh, qaratqich, tushum, jo‘nalish, o‘rin-payt, chiqish. Ismning egalik va kelishik qo‘shimchalari bilan o‘zgarishi turlanish deyiladi.
Maktab kutubxonasidagi eslatmada «meniki», «sizniki», «kimdir», «kitobga» kabi so‘zlar bor. Olmosh, egalik va kelishik qo‘shimchalari birga ishlab, kim nimani oladi, buni aniq ko‘rsatadi.
Kutubxonachilar, hisobchilar va hujjat yozuvchilar kim nimaga egaligini aniq yozadi.
Bir paragraf yozib, undagi olmosh, egalik va kelishik qo‘shimchasi bor so‘zlarni uch rangda belgilab chiqing.
| Kelishik | Qo‘shimcha |
|---|---|
| bosh | — |
| qaratqich | -ning |
| tushum | -ni |
| jo‘nalish | -ga |
| o‘rin-payt | -da |
| chiqish | -dan |
Olmosh jadvali: har bir o‘quvchi bir turdan olmosh aytadi, guruh uni turiga qarab joylaydi.