Yevropa xalqlari madaniyati
Buyuk Karl farmoni bilan ibodatxonalar qoshida xalq maktablari ochildi, saroyda esa olimlar — Alkuin, Eyngard va boshqalar — saroy akademiyasini tashkil qildi. Vizantiya antik yunon ilmini saqlab qoldi: Konstantinopolda IX asrda oliy maktab, XI asrda universitet ochildi; VII asrda ixtiro qilingan yonuvchi «grek olovi» dengiz janglarida ishlatilgan. Vizantiya san’ati mozaika, freska va ikona bilan mashhur; Avliyo Sofiya ibodatxonasining gumbazi o‘sha davrning eng buyuk inshootlaridan biri sanaladi. G‘arbiy Yevropada romanik uslub (qalin devor, yarim doira arkali kichik darcha) tarqaldi. Maktablarda «yetti erkin san’at»: trivium (grammatika, dialektika, ritorika) va kvadrivium (arifmetika, geometriya, musiqa, astronomiya) o‘qitilgan, kitoblar monastirlarda pergamentga qo‘lda ko‘chirilgan. IX asrda rohiblar Kirill va Mefodiy slavyan tili uchun alifbo yaratdi (u «glagolitsa»), keyinroq shogirdlari yunon harflari asosida «kirillitsa»ni ishlab chiqdi.
| Uslub | Belgilari |
|---|---|
| Vizantiya san’ati | mozaika, freska, ikona |
| Roman uslubi (G‘arbiy Yevropa) | qalin devor, kichik deraza, yarim doira ravoq |
Bola do‘stiga qisqa xat yozadi. Yozuv tufayli fikr uzoqqa yetib boradi va yillar o‘tsa ham saqlanadi. Slavyan yozuvi yaratilganda ham xalqning tili va madaniyatini yozib qoldirish imkoni paydo bo‘lgan.
Yozuvchilar va jurnalistlar fikrni yozib qoldiradi, kutubxonachilar yozma manbalarni saqlaydi, tilshunoslar alifbolarni o‘rganadi.
Beshta harf uchun o‘zingizning maxsus belgilaringizni o‘ylab toping va ular yordamida qisqa so‘z yozing.
«Skriptoriy»: bolalar qalam bilan ikkita satrni «xattot» kabi chiroyli ko‘chirib yozadi va qo‘lyozma kitob nega qimmat bo‘lganini muhokama qiladi.