ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Kiyev Rusi va Yevropa madaniyati

Darslar 8–9 · 2 ta dars · T. O‘. Salimov, F. E. Sultonov. Jahon tarixi (milodiy V asr oxiridan – XV asr oxirigacha), 7-sinf. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr)
9

Yevropa xalqlari madaniyati

Darslik: 41–46-betlar
MaqsadFrank, Vizantiya va slavyan madaniyatining asosiy yutuqlarini, o‘rta asr maktablarini va slavyan yozuvini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
saroy akademiyasi · palace academymozaika · mosaicyetti erkin san’at · seven liberal artsgrek olovi · Greek fire
Tushuntirish

Buyuk Karl farmoni bilan ibodatxonalar qoshida xalq maktablari ochildi, saroyda esa olimlar — Alkuin, Eyngard va boshqalar — saroy akademiyasini tashkil qildi. Vizantiya antik yunon ilmini saqlab qoldi: Konstantinopolda IX asrda oliy maktab, XI asrda universitet ochildi; VII asrda ixtiro qilingan yonuvchi «grek olovi» dengiz janglarida ishlatilgan. Vizantiya san’ati mozaika, freska va ikona bilan mashhur; Avliyo Sofiya ibodatxonasining gumbazi o‘sha davrning eng buyuk inshootlaridan biri sanaladi. G‘arbiy Yevropada romanik uslub (qalin devor, yarim doira arkali kichik darcha) tarqaldi. Maktablarda «yetti erkin san’at»: trivium (grammatika, dialektika, ritorika) va kvadrivium (arifmetika, geometriya, musiqa, astronomiya) o‘qitilgan, kitoblar monastirlarda pergamentga qo‘lda ko‘chirilgan. IX asrda rohiblar Kirill va Mefodiy slavyan tili uchun alifbo yaratdi (u «glagolitsa»), keyinroq shogirdlari yunon harflari asosida «kirillitsa»ni ishlab chiqdi.

UslubBelgilari
Vizantiya san’atimozaika, freska, ikona
Roman uslubi (G‘arbiy Yevropa)qalin devor, kichik deraza, yarim doira ravoq
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bola do‘stiga qisqa xat yozadi. Yozuv tufayli fikr uzoqqa yetib boradi va yillar o‘tsa ham saqlanadi. Slavyan yozuvi yaratilganda ham xalqning tili va madaniyatini yozib qoldirish imkoni paydo bo‘lgan.

Kim ishlatadi

Yozuvchilar va jurnalistlar fikrni yozib qoldiradi, kutubxonachilar yozma manbalarni saqlaydi, tilshunoslar alifbolarni o‘rganadi.

Bugun sinab ko‘ring

Beshta harf uchun o‘zingizning maxsus belgilaringizni o‘ylab toping va ular yordamida qisqa so‘z yozing.

Namunalar
Trivium — so‘z san’ati (grammatika, dialektika, ritorika); kvadrivium — raqam va tabiat fanlari (arifmetika, geometriya, musiqa, astronomiya).
Mozaika — mayda tosh yoki shisha bo‘laklaridan yig‘ilgan rasm; masalan, Avliyo Sofiya devorlarida.
Sinfda faoliyat

«Skriptoriy»: bolalar qalam bilan ikkita satrni «xattot» kabi chiroyli ko‘chirib yozadi va qo‘lyozma kitob nega qimmat bo‘lganini muhokama qiladi.

Mashq
1
Buyuk Karl maorif uchun nima qilgan?
2
Yetti erkin san’atni ikki guruhga bo‘lib sanang.
3
Slavyan yozuvini kimlar yaratgan va qaysi asrda?
4
Nima uchun o‘rta asrlarda kitob qimmat edi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYomg‘ir chuvalchanglari qayerda?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →